سهرهتا
ئیمێڵ
ئهرشیف
هاوڕێیان
سهبارهت به من :: بهستهری بهکهڵک :: خهڵاتی ئازادی چاپهمهنی ئیتالیا بهخشرایه حهسهن پورو بوتیمار
لهیلا زانا، شیرینی عیبادی و نوام چامسکی کۆبوونهوه
پارێزگای ورمێ ههزاران ساله نیشتیمانی کورده بەشی یەکەم دڵشاد جهمشیدی
پارێزگای ورمێ ههزاران ساله نیشتیمانی کورده بەشی دووهەم دڵشاد جهمشیدی
ئهگهر بهفهرمی ناسینی رهشهكوژی ئهرمنییهكان لهلایهن ئۆباماوه زۆر بههێزه
مناڵێك له بهرنامهی تهلفزیۆن دا: بووكهڵهكهم مهیموونه و بابم پێی دهڵێ ئهحمهدینهژاد
بارزانی: سهربهخۆيی ماڤی رهوای گهلی كورده
:: لۆگۆی دۆستان ::
:: پارت و رێکخراوهکان ::
RSS
کۆماره ڕانهگهیێنداراوهکهی کوردستان واته ههرێمی کوردستان بههۆی ههندێ نهریتی حیزبییهوه تووشی گهندهڵی و ئهنارشیزم بووه. دێموکراسی ههرێم تاقه گوڵێکه له بیاوانی رۆژههڵاتی ناوهڕاست کۆترێکی سپییه له تاریکه شهوێکی چنگ بهخوێن.. خۆری ڕزگاری ئهم کۆتره سهربهخۆییه و دێوهزمهی مهرگ خهریکه ناخی بگووشێ. له 2003 وه کوردستان دهرفهتێکی مێژوویی ههبوو بۆ بهخۆدا هاتنهوه، شهڕی نێوخۆیی ئێراق هۆکاری حهسانهوهی کورد بوو بهڵام ههرێم لهم دهرفهته هیچ کهڵکی وهرنهگرت و بهعسی سوننه خهریکه جێی خۆی به بهعسی شێعه بدات، بۆیه ئێمهی کورد پێویستیمان به پلانی ستراتێژیکی درێژ ماوه ههیه که نه لهناوخۆ و نه لهدهرهوه بهباشی کاریان لهسهر نهکردووه با چهند بابهتی نێوخۆیی پێوهندی دار به ههڵبژاردن و دهسهڵاتی نێوخۆیی ههرێم بدهمه بهرباس و لێکۆڵینهوه:
- یهکڕێزی نێوان پارتی و یهکێتی
- پێکهێنانی ئۆپۆزیسیۆنێکی بههێزی سهربهخۆ خواز
- چاوخشاندنهویهک بهڕهوتی ئیسلامی سیاسی له باشوور
- سیاسهتی دهستێوهردان لهبهرانبهر دهستێوهردانی داگیرکهران
- لیستی نهوشیروان مستهفا و گۆڕان بهرهو دواوه
- یهکێتی پارتێکی نوێ نهبوو بهڵکوو باڵێکی نێو پارتی بوو که بههیوای کۆتایی هاوپهیمانی کورد لهگهڵ رۆژئاوا و ئیسراییل و بهتهمای هاوپهیمانی لهگهڵ سۆڤییهت و چین دا بوون. دیاره بیری ئیدیۆلۆژیک و کۆمۆنیستی لهپشتهوهی ههوڵهکانیان بوو. لهسهرهتاوه جودا بوونهوهی مام جهلال له پارتی ههڵهیهکی مێژویی بوو و بۆ خۆی دانی بهم ههڵهیه دانا و به گرینگترین ههڵهی خۆیی ناودهبات له ژیانی سیاسی دا. ئێستا پاش شهڕی براکوژی و بێئابڕوو کردنی کورد کاتی ئهوه هاتووه ئهم ئهزموونه چهندساڵهی پێکهوه ژیانی پاش مێژووی ڕهشی براکوژی بکرێته لاپهڕهیهکی سپی له مێژووی پێکهوهژیان. پێویسته ئهم دوو پارته تهنانهت ببنبه یهک به یهک ڕێکخراو و کۆتایی به ههموو نههامهتییهکانی باشووری وڵات بێنن و بهڕاستی ئهم یهک گرتنه رهمزی سهربهخۆییه با سیاسییهکانی باشوور لهبیریان نهچێت وهک خۆیان دهڵێن ئهنفال له دوامانهوه نییه لهبهرانبهرمانه ئهوهته تورکیا ئهوهته تیرۆریستهکانی ئێراق ئهوهته دهسهڵاتدارانی دێموکراتی؟! ئێراق ئهوهته ئێران ههر کامهیان لاوازی و ناکۆکیمان ببینن دهیان ئهنفالی دیکهمان بهسهر دێنن، مالیکی نابینن کورد سهدامی بۆی ڕووخاند حکوومهتی بۆ پێک هێنا کردی به پایهبهرزترین کهسی ئێراقی بهڵام ههر ئهو مالیکییه سهرهڕای ئهو ههموو شهڕه ناوخۆیی و هێرشه تیرۆریستییه و لاوازییهی حکوومهتهکهی هیچکات له ههڕهشه کردنی بۆسهر کورد و لهشکهرکێشی بۆ کوردستان خۆی نهبواردووه و تهنانهت ئهوکاتانهی تاکه پێشمهرگهیهکی کوردستان دهیتوانی لهشکهرێکی لرزۆکی ئهوان تێک و پێک بشکێنێت بهڵام له شهڕ فرۆشی و لهشکر کێشی بۆ خانهقین سڵی نهدهکرد و ئێستاکهش بۆ سهر مهخموور ئهم دواییه لهشکری هێناوه و بهڕاستی ڕۆحی سهدام له ناخی دێموکراتترینیان دا خهوتووه. بۆیه بهجێی ڕێخۆش کردن بۆ کێشهی نێوخۆیی و دوو بهرهکی پێویسته پارتی و یهکێتی ببنه یهک حیزب و ڕێی دووپات بوونهوهی مێژووی تاڵی ئهنفال و براکوژی بۆ ههتا ههتایه بهربهست بکهن و لاپهڕهیهکی نوێ له ناسیۆنالیزمی پێشکهوتوو و تێگهییشتوو له مێژووی کوردستان بکهنهوه.
باسی دیکه سهبارهت به یهکێتییهوه ئهوهیه کهئهگهر یهکێتی تهنانهت بیههوێ له پارتی جودا ببێتهوه بۆی ناکرێت چۆنکوو نهوشیروان و دارودهستهی گردهکه لانیکهم یهک لهسهر سێی یهکێتییان لهگهڵ خۆی بردووه بۆیه یهکێتی به جودا بوونهوه ناتوانێت وهکوو جاران بهقهد پارتی هێزی ههبێ و دهبێت خۆی وهکوو هێزی ژماره دوو دابنێت ئهمهم پێ خۆشه چۆنکوو دهبێته هۆی پتهو بوونهوهی هاوپهیمانی پارتی و یهکێتی.
بابهتی دیکهی بهربهست لهڕێی یهکێتی نێوان پارتی و یهکێتی ئهوهیه که سیستهمی کێبهرکێ خواز و لیبڕاڵ داهێنهری پێشکهوتنه له سیستهمی کۆنی نالیبڕاڵدا نوێبوونهوه ڕووی نهدهدا چۆنکوو ئۆپۆزیسیۆنێک نهبوو که بۆ پێشکهوتن له لایهنی دهسهڵاتدار پێویستی بهوهبێت کهم و کوڕییهکان باس بکات و پرۆژهی نوێ و کاراتر بێنێته بهر باس بۆیه سیستهمی یهکدهنگی پێشکهوتن بهخۆیهوه نابینێ کهم و کوڕی باس ناکرێت و پڕۆژهی نوێ نایهته کایهوه، بۆ ئهم گرفته چی بکهین؟ لهلایهکی دیکه دوو هێز بوونی پارتی و یهکێتی هاودهنگی پێویستی نابێ بۆ بهرهنگاری دوژمنانی دراوسێ و ئێراقی که دهیان هێندهی ئهم دوو پارته چهکداریان ههیه و سهدان هێندهی ئهم دوو پارته کهرهستهی سهربازی قورس و پێشکهوتوویان ههیه بۆیه ئهگهر یهکێتی و پارتی یهکڕێزییان نهبێ ناتوانن کاریگهر بن لهبهرانبهر ئهم هێزه پڕچهک و بهربڵاوانه کهبهتهمای سڕینهوهی حکوومهتی کوردین. بۆ ئهوهی نه سیخ بسووتێ نه کهباب و ههم دوو دهنگی و ئۆپۆزیسیۆن مان ههبێ و ههم یهکڕێزی و یهکێتی مان ههبێ پێویسته یهک حیزب به دوو باڵی جیاوازهوهمان ههبێت باڵی کاک مهسعوود باڵی دیکه به گهندهڵی تۆمهتبار دهکات و دهکهوێته سهر گهندهڵهکان و دهریان دهپهڕێنێ باڵی مام جهلالیش باڵی دیکه به بێ دادی و جیاوازی قووڵی چینایهتی تۆمهتبار دهکات و سیستهمی ئابوورییهکهی پێ دهگۆڕێ. ئهم دوو بهرهکییه دۆستانهیه کهم و کوڕییهکان چارهسهر دهکات بێ ئهوهی پێویستی به شهڕی نێوخۆیی و جودایی ڕێزهکان بێت.
- ئهوهی پێم ناخۆشه ئهوهیه سهربهخۆ خوازی خواستی نهوهد و پێنج لهسهدی کوردستانه لهباشوور بهڵام پارته سهرهکییهکان لهبهر خاتری ههستیاری کهرکووک ناوێرن خۆیانی لێ بدهن، ئهم ههستیارییه و مهترسییهم بۆ ڕوونه بهڵام هێزهکانی باشوور ڕێگای سێههم لهنێوان سهربهخۆیی و مانهوه له ئێراق ناتوانن ببینن؟! رێگای سێههم بۆ ئهوهی پرسی سهربهخۆیی بێنێته ئاراوه و له ههمان کاتدا رێکاری ئاشتیانهی گهڕانهوهی کهرکووک که پێویستی به پێبهند بوون به دهستووری ئێراقه بهربهست نهکات بهرز بوونهوهی درووشمی سهربهخۆ خوازی لهلایهن هێزێکی سێههمه و پێکهێنانی پارتێکی جیاواز له پارتی و یهکێتی. لهنێو هێزهکانی باشوور ئهوانهی کهباسی سهربهخۆیی دهکهن زیاتر ئهم چهند لایهنه لاوازهمان ههیه: حیزبی ڕزگاری کوردستان، یهکێتی نهتهوهیی دێموکراتی کوردستان، کۆمۆنیستی کرێکاری کوردستان. دیاره کۆمۆنیستی کرێکاری هیچ بڕوایهکی بهسهربهخۆیی و تهنانهت ئۆتۆنۆمی و فێدراڵیزمیش نییه ههر ئهو کۆمۆنیزمه کرێکارییه تاقمی ئێرانهکهی کاتێک دهسته و تاقمه 2 یان 3 کهسییهکهی له ڕۆژههڵات سێمینارێک ڕێک دهخات دهنووسێ شوێنی سێمینار ئێران-بانه! لهکاتێک دا کۆماری ئیسلامی بۆخۆی له سێمینارهکانیدا دهنووسێ شوێنی سێمینار پارێزگای کوردستان-بانه! واته ئهوان به پارێزگا بوونی کوردستانیشیان قبووڵ نییه چ بگاته سهربهخۆیی. واته ئهوانه سهد هێندهی کۆماری ئیسلامی شۆڤینی ترن و درووشمی سهربهخۆیی باشوور بۆ چهواشه بهرز دهکهنهوه. کاریگهری چهپهکانی ئیسراییل لهسهر کۆمۆنیزمی کرێکاری زۆره و کهناڵی ئاسمانییان بۆ دهکهنهوه و یارمهتییان دهدهن بۆ پهرهپێدانی سێکیولاریزم ( کهس نییه بڵێ کۆمۆنیزمهی ئهوان جۆرێ مهزههبه ) بۆیه پێموایه ئهو لۆبییانه هۆکاری کهمکردنهوهی دڕندایهتی ئهوانه بووبێت سهبارهت به کورد.
حیزبی سهربهخۆخواز لهباشوور دهبێ له نهوهی نوێ وئاکادێمیک و پێشکهوتنخواز پێک بێت و پێویسته گۆڕانی باری ئابووری دانیشتوانی باشوور و پێشکهوتن و سهربهخۆیی پێکهوه بهرز بکاتهوه واته ناسیۆنالیزمی پێشکهوتنخوازی سهربهخۆخواز که بههۆی دهوڵهمهندی باشوور دهتوانێت درووشمی بنبڕ کردنی ههژاری بههاسانی بهرز بکاتهوه و ئهمه جگه له پێش خستنی گهل و نیشتمان پاڵپشتی جهماوهری بۆ ئهم هێزه ههره زۆر دهکاتهوه و ئهو جهماوهرهی ناڕازی بن له یهکێتی و پارتی بۆ لای خۆیی ڕادهکێشێ و ناهێڵێ بهرهو پارت و لایهنانه بچن که تورکیا و سهعوودی و ئێران پێکیان هێناون.
پارتی و یهکێتی خهباتی شاخیان ههبووه و ئهم پیرۆزییه بۆ ههتا ههتایه نامێنێتهوه و بهره بهره ئهم هێزانه پیرۆزی نیشتمان پهرهوهرییان بهلای خهڵکهوه دادهبهزێت ڕۆژگارێک ئاڵای کوردستان پیرۆز ترین هێمای خهڵک بوو کهچی ئێستا ڕۆژانه سهدان جار خهڵکی سهر شهقام تێی ههڵ دهدهن و بێڕێزی پێ دهکهن بۆیه پێویسته شێوازێکی دیکهی ناسیۆنالیزم بێته بهرباس که چرای ڕزگاری نهتهوهکهمان له شار و زانستگا و ناوهنده ڕووناکبیرییهکان و بهشێوازێکی نوێ ئایدیۆلۆژیاکهی داڕێژرێتهوه.
- ئیسلامی سیاسی له کوردستان بابهتێکی گرینگه پارتی پاڵپشتی بزووتنهوه بوو بۆ بهرهنگاری یهکێتی یهکێتیش بۆ ئهوهی له پارتی دوا نهکهوێ یارمهتی ههره زۆری یهکگرتووی دا. بهڵام ئهوهی گرینگه پارتی و یهکێتی ئهم ساڵانهی دوایی له پێوهندییهکانیان لهگهڵ ئهم 2 پارته کهڵکیان وهرگرت بۆ ئهوهی سیخوڕ بنێرنه نێو دامودهزگا سهلهفییهکان و ئهمه ببوه هۆی ئهوهی پلانهکانه تیرۆریستییهکانی سهلهفییهکان بۆ کوردستان زۆربهیان سهر نهکهوتن. من کێشهم لهگهڵ گهشهی هیچ باوهڕێکی سیاسی نییه دێموکراسی به تاڵی و شیرینییهوه دهبێت ملی بۆ کهچ بکرێت، بهڵام کاتێک سهلاحودین بههائودین دهتهپه به پهرهپێدانی توندوتیژی تۆمهتبار دهکات لهکاتێکدا میتهکانی تورکیاش نهیانوێراوه ئهو جۆره هێرش بکهنه سهر دهتهپه ئهمه ڕوونکردنهوه و پێداچوونهوهی دهوێ له سیاسهتی کوردی دا. پارتێکی سیاسی کوردی هێمای عوسمانی به ئاڕمهکهیه و هێرش دهکاته سهر پارتێک که میتهکانیش ئاوهها هێرش ناکهنه سهری ئهمه چرای سووره بۆ دهسهڵاتی کوردی. هاوپهیمانێکی یهکگرتوو کاتی خۆی پێشمهرگهکانی حیزبی دێموکراتی ڕادهستی کۆماری ئیسلامی کردووه و شههید کران بزووتنهوهش ئاوهها جینایوتی کردووه کهچی پارتهکانی ڕۆژههڵات تاکوو ئێستاش به تاکه کوردێکی پارچهیهکی دیکه خیانهتیان نهکردووه. پارتی پێشمهرگهی حیزبی به ئێران تهسلیم کردووه پهکهکه پێشمهرگهی پارتی ئازادی به ئێران تهسلیم کردووه بزووتنهوه سۆسیالیست زهحمهتکێش.. به سهدان کادری حیزب و کۆمهڵه بهدهستی کوردی باشوور تیرۆر کران ههر بێدهنگ بوین. بهڵام با ئیدی بهس بێت دهتهپه چی کردووه که کهسایهتییهکی بهناو کورد ئاوهها هێرشی دهکاته سهر؟ یان عومهر یوسفی ئهندامی سهرکردایهتی بزووتنهوه له وتووێژێکدا لهگهڵ ئیسلام پهیک دهڵێت کاتێک لهبهرانبهر لهشکهرکێشی تورکیا بۆ سهر کوردستان بهیاننامهم دهرکرد و مهحکوومیم کرد له کۆمیتهی ناوهندی بزووتنهوه داوایان لێ کردم دهبێت لهو بهیاننامهمه پهشیمان خۆم ڕابگهیهنم. ههروهها دهڵێت ئهگهرچی یهکگرتوو و کۆمهڵ یهکێتی درووستیان کردوون بهڵام ئێستا دهستی دهرهکی دهیان سووڕێنێت و مهترسییهکی ههره گهورهن بۆ سهر ئهم ئهزموونهی کوردستان. ئهم وتانه ئهوهمان پێ دهسهلمێنێ دهستی دهرهکی ئهمانه دهسووڕێنێت و له بهرژهوهندی تورکیا و ئێران کار دهکهن بۆ تێکدانی ههرێمی کوردستان. ههروهها دهڵێت من نه به ئۆتۆنۆمی و نه به فیدڕاڵیزم بڕوام نییه و تا گهییشتن به سهربهخۆیی کوردستان کوردایهتی بهئهرکی خۆم دهزانم. ئهم وتانه ئهمهشمان پێ دهسهلمێنێت کهسانی دڵسۆزیان تێدایه که دهکرێت ئهو یارمهتییانهی ههرێم کهوهکوو باج دهدرێته ئهم پارتانه بۆ ئهوهی له ئێران و تورکیا پاره وهر نهگرن لێیان ببڕن و یارمهتی ئهو ئیسلامییه نیشتمان پهروهرانه بدرێت بۆ ئهوهی ئهجیندای دهرهکی نێو ئهم پارته بهناو ئیسلامییانه ڕسوا بکهن تاکوو ههڵوهشێنهوه و پارتێکی ئیسلامی کوردی پێک بێت که بۆنی عوسمانی و سهفهوییان لێوه نێت.
- تورکیا و ئێران چ له ڕێی پارته هاوپهیمانهکانیان له ههرێم و چ به تۆپبارانی گوند و ماڵ و مزگهوتی خهڵکانی بێ تاوانی گوندهکان ههوڵی لهبن ڕووخاندنی ئهم ئهزموونه خنجیلانهمان ئهدهن و حکوومهتی ههرێم پێویسته له بهرانبهر ئهم دهسدرێژییانه ههموو ڕێککهوتنه ئهمنییهکانی لهگهڵ ئهم 2 وڵاته چاوی پێدا بخشێنێتهوه. مام جهلال خۆی نه بهڵام ههندێک له هاندهرانی شهڕی براکوژی لهنێو حیزبهکهی کاتی خۆی کهوتنه بهر سوپای پاسداران و به ههزار فرتوفێل گهیاندنیانه پایهگاکانی حیزبی دێموکرات و بهزهبری چهک و ههڕهشه بۆ سهر ژن و منداڵی بێپهنای نێو کهمپی پهنابهری و بهبارمته گرتنی ژن و منداڵ ڕێککهوتنی ڕاگرتنی چالاکییهکانیان به حیزب واژوو کرد و به وتهی نهوشیروان مستهفا و مۆحسین ڕهزایی ئهونده پڕ چهک هاتبوون که دهکرا ژن و منداڵیاڵانی نێو کهمپهکانی ڕۆژههڵات ژینوساید بکهن و ئهم ههموو چهک و سوپایه به ئاگاداری لانیکهم ههندێک کاربهدهستی یهکێتی نهبووبێت جێبهجێ نهدهکرا. ئێستا ئهم ههڕهشه و بوردمانانهی داگیرکهران شهرعییهتی بۆ ئهو ڕێککهوتنانه هێشتووه؟ دهبێت ههرێم به ڕاشکاوانه باس لهوه بکات که ئهگهر ئهوان بهردهوام بن له ههوڵی لهناوبردن و تۆقاندنی ههرێم ئهوان له پارته دژبهرهکانی ئهم وڵاتانه یارمهتی وهردهگرن بۆ بهرهنگاری ئهم هێرش و ههڕهشانه.
ههرێم له پهکهکه کهڵکی وهرکرت و لهم چهند ساڵهدا پێکهوه کاریان کرد بۆ ئهوهی تورکیا دهستێوهردانی له کهرکوک بهرتهسک بکاتهوه و ڕهزامهندی لهسهر ههنارده کردنی نهوتی ههرێم دهرببڕێت و پێکهوه کاریان کرد بۆ ئهوهی ههندێ له مافهکانی کورد لهو وڵاته بچهسپێنن. تهنانهت دهنگۆی ئهوه ههیه تاڕادهیهک سهبارهت به کهرکوک بێدهنگی ههڵبژاردبێ. وتارهکانی ئوجهلانیش له ئیمڕاڵی ئهوانه پشتڕاست دهکاتهوه چۆنکوو ئهویش ههندێ ڕێچاری نهرمی هێناوهته بهرباس و مهدحی ئهتاتورک دهکات کهگوایه کوردی کهم کوشتبێت و دهنگۆی ڕێک کهوتن دێته گوێ. تهنانهت دهنگۆی ئهوه ههیه 5 ساڵی داهاتوو ئوجهلان ئازاد دهکرێت. گهریلای پهکهکهش شهپۆل شهپۆل چهک دادهنێن و خۆبهدهستهوه دهدهن بۆ نیازپاکی دهربڕینی پهکهکه.
بهڵام پێش ڕێفراندۆمی کهرکووک و گهڕانهوهی دڵی کوردستان پهکهکه تهنانهت ئهگهر ڕێک بکهوێ خۆ کوژی کورده که چهک دابنێ و لهوه وریاترن که بڕوا بهداگیرکهر بکهن. پهکهکه زامنی دهستێوهرنهدانی تورکیایه له کهرکووک. ئهمه سهبارهت به باکوور بهڵام بۆ رۆژههڵات ئێران هیچ مافێکی بهکورد نهداوه و ئهوه نهبێ ئهم چهند ڕۆژه خوێندنی 1 کتێبی فێربوونی زمانی دایکی له زانکۆی پهسهند کرد کهچی ڕۆژ نییه چهند ڕۆڵهی ڕۆژههڵات به تهقهکردن شههید نهکات و ڕهشترین دیکتاتۆرییهتی بهسهر گهلی کوردستان پهیڕهو کردووه بۆیه پێویسته ههرێم له سیاسهتهکان و ڕێک کهوتنه ئهمنییهکانی لهگهڵ ئێران چاو بخشێنێتهوه. ههڵۆ ئیبراهیم ئهحمهد له وتووێژێکدا لهگهڵ ماڵپهڕی بهیان دهڵێت ئهگهر ئێران و تورکیا بهردهوام بن لهم ههڕهشه و بوردمانانه سنووریان لێ دادهخهم بهڵام یهکهم ئهوهی که ئابووری ئێران لهسهر نهوت بونیاد نراوه و نهک ئێمه بهڵکوو ئهمهریکاش نهیتوانییه به تهحریم زهختی بۆ بێنێ سهرهڕای ئهوهش ههرێم نهک ئێران بهڵکوو خۆی تهحریم دهکات بهبێ هاورده کردنی سوتهمهنی له ئێران دهبێ بگهڕێتهوه بۆ 200 ساڵی پێش لهئێستا. تورکیاش دهروازهی ههنارده کردنی نهوتی کوردستانه بۆ دهرهوه و ئهم سنوور داخستنه لهڕاستی نهک کاریگهری بۆ ئهوان نابێت بهڵکوو ههرێم تووشی گرفتی ههرهزۆر دهکات. بۆیه ئهوه یارمهتی کوردهکانی پارچهکانی دیکهیه که دهتوانێت جگه له یارمهتی بۆ برا کوردهکانیان زهختێک بێت بۆ سهر داگیرکهران.
- ههروهها که لهسهرهوه باسم کرد ههرێمی باشوور پێوستییهکی به پارتێکی سهربهخۆ خواز پێشکهوتنخواز و گۆڕان خوازی ئابووری ههیه نهوشیروان ئهگهرچی دهتوانێت گۆڕانی ئابووری بێنێته سهر گۆڕهپانی باشووری وڵات بهڵام بهداخهوه بهڕێزی لهبواری نهتهوایهتی تۆزێ لاوازه و گۆڕانهکهی نهک ئهوهی ببێته پارت و ڕهوتێکی ههره بههێزی نهتهوهیی کۆمهڵایهتی بهڵکوو زیاتر له بڵقی سهر ئاو دهچێت ئهو باسی وتووێژی نهرمونیان لهگهڵ حکوومهتی ناوهند و ڕێزگرتن له دهسهڵاتهکانی دهکات لهکاتێکدا سهدامی دووههم به سوپاکهی پهلاماری مهخمووری دا و ئهگهر ئازایاتی و ئیرادهی سهرۆکایهتی پێشمهرگهی کوردستان دهریانی نهپهڕاندبا ئهمڕۆ ههولێریشیان داگیر دهکرد کاک نهوشیروان باس له ڕێز گرتن له دهسهڵاتهکان حکومهتی ناوهند دهکات با ههمووان بزانن دهسهڵاتهکانی حکوومهتی ناوهند چییه، دهسهڵاتی داگیرکارانهی حکوومهتی ناوهند له بواری یاسایی وهک سهردهمی بهعسه و ههڵنهوهشاوهتهوه سهبارهت به ناوچه داگیرکراوهکان کوردستان واته دهسهڵاتهکانی حکوومهتی ناوهند دهڵێت کهرکووک بهشێکه له وڵاتی عهرهبی و لهژێر حوکمی دهسهڵاتی ناوهندی ئێراقه و مادهی 140 مردووه. واته نهوشیروان سهرهڕای ڕابردووی دووروو درێژی سیاسییهوه بهڵام لهبواری ناسیۆنالیستی و نیشتمان پهروهری دهبێ شکی لهسهر بکرێت و بهڕێزیان جگهلهوهی داوای لێبوردن له گهلی کوردستان بکات و جگهله پێکهێنانی بهرهیهکی بههێزی سهربهخۆ خوازی پێشکهوتن خوازو دادپهروهر نهبێت ههر چهشنه گۆڕانێک که بانگهشهی بۆ بکات وهکوو بڵقی سهری ئاوه کاک نهوشیروان دهتوانێت ڕێبهرایهتی ڕهوتێکی دیکهی ناسیۆنالیستی بکات که لهگهڵ ئاسۆ دادپهروهرانهکانی بێتهوه و ڕهوتێک پێک بێنێت که له لایهنی دهسهڵاتدار نیشتمان پهروهرتر بێت ئهگینا وهکوو بڵقی سهر ئاو دهتهقێت و نوقم دهبێت و ئهمه نیشتمانه که نهمره تاسهر.
31ی پووشپهڕی 2709
له شۆڕشهکانی باشوور دا لایهنێک بۆی نهبوو رێککهوتنێک واژوو بکات که کورد دهسههڵگری کهرکوک دهبێت له بهرانبهر ئۆتۆنۆم راگهیاندنی کوردستان دا. خاک، زمان، کولتوور و ئهم چهشنه بابهتانه موڵکی لایهنێک یان سهردهمێک نینه که له بهرژهوهندی خۆی بڕیارێک دهربکات که نهوهیهکی نوێ تووشی گرفتی ناسنامهیی و سیاسی بکات.
زمانی یهکگرتووی ستانداردی کوردی مهترسیدار ترین بابهتی ئهمڕۆی کورده، گرینگییهکی بهقهد کهرکووکی ههیه بۆ ئێمهی کورد، دیاره چهند لایهنێک لهم و لهو پاره وهردهگرن و بوونهته لۆبی ئهم و ئهو ههتا به سهپاندنی نازانستییانهی شێوهزارێکی نا ستاندارد بهسهر ههرێمدا سنوورهکی ههتاههتایی له نێوان کوردهکان دابسهپێنن. دیاره دوو بابهتی جیاواز ههیه که بهبڕوای من ههردوویان له یهک سهرچاوکهوه قوڵاوهته دهرێ و ههردوویان بهرهو یهک ئاکامهوه دهڕوان، دوو بۆچوونی بێ بنهما که له ناوهرۆک دا یهک شتن.
1- سهپاندنی کورمانجیی ناڤین بێ هیچ چهشنه گۆڕانێک وهکوو زمانی ستانداردی کوردی
2- دانانی دوو ستاندارد بۆ زمانی کوردی و ستاندارد ڕاگهیاندنی کورمانجی ناڤین و سهروو بێ هیچ چهشنه گۆڕانێکی بنهڕهتی
دیاره ئهمانهی سهرهوه وهکوو دوو ڕوانگه دهبیندرێن بهڵام با بڕێ لێی بکۆڵینهوه که بۆ دهڵێم یهک ڕۆحی له دوو جهستهن. بۆچوونی یهکهم سهپاندنی شێوهزارێک بهسهر ئهوانهی به شێوهزارێکی دیکه ئاخافتن دهکهن شتێکی خهیاڵی یه و بۆ خۆشیان چاکی لێ تێدهگهن بهڵام بۆ دهیهێننه بهر باس؟ دیاره مهبهستی دیکهیان ههیه و ئهو مهبهسته دوو بهرهکی و جیاواجی خستنه نێو پارچهکان و زاراوهکانی کوردستانه بۆ خۆشخزمهتی داگیرکهران.
جووت ستاندارد کردنی زمانی کوردی بهرههمی ههر دوو بیرۆکهیه یهکیان بهزۆر سهپاندنی سۆرانی وهکوو زمانی ستاندارد و دووههمیان جووت ستهندارد کردنی زمانی کوردی. بهزۆر سهپاندنی کورمانجیی ناڤین که زاراوهیهکی سهرهکی دیکه لێی تێناگات ئهوان بهوه مهجبور دهکات ستانداردێکی دیکه بۆخۆیان پێک بهێنن واته ئهم بهزۆر سهپاندنهی شێوهزارێک بۆخۆی دهبێته هۆکاری دوو ستاندارد بوونهوه.
ئهو ههرایهی 53 واژوو دیاره کهسانی زۆری تێدایه که له ڕاستی بابهتهکه تێ نهگهییشتوون. ئهم پرۆژهیه لهلایهن یهکگرتووی ئیسلامی و لۆبییهکانی واته تورکیا و عهرهبستان هانی بۆ دهدرێت. دیاره پێتان سهیر بێت تورکیا و عهرهبستان که پێیان ناخۆشه تهنانهت له ژیانیش دا بین بۆ بونهته خهمهخۆری زمانی ئێمه؟ دیاره ئهوان به سهدان و ههزاران و سهدان ههزار کوشتن و قڕکردنمان به ئامانجهکانیان نهگهییشتوون و دهیانهوێت ئهم پرۆژه چهپهڵانهیان به رێکاری یاسایی و له رێگای یهکگرتووی ئیسلامییهوه بهرێوه ببهن. ئهم پرۆژهیه بۆ لهلایهن یهکگرتوو و لۆبییهکانیهوه هانی بۆ دهدرێت؟ یهکهم هۆکاری یارمهتی به تورکیایه و ئهم بهزۆر سهپاندنه دهبێته ئاژاوه و لێکدابڕانی باشوور و باکوور چۆنکوو هاو نیشتمانهکانمان که به کورمانجی سهروو ئاخافتن دهکهن زۆربهیان دهتوانم بڵێم له کورمانجی ناڤین بهتهواوی تێناگهن و ههرههموویان له پیتی عیبری (ئهرهبی) قهد تێناگهن و بۆیه ئهم کاره دهبێته دابڕانی باکوور له کوردستان بۆ ههتا ههتایه. واته تورکیا به مهبهستی خۆی دهگات و دیتر پێویست ناکات به خوێن ڕشتنی کورد سنوورهکهی باکوور و باشوور ڕا بگرێت. دووههم عهرهبستانه که چهند مهبهستی ههیه لهم پاره خهرج کردنه بۆ پرۆژهکانی یهکگرتووی ئیسلامی، یهکهم دیاره لێکدابڕانی کوردی لێ دهکهوێتهوه وهکوو لهسهرهوه باسم کرد و دیاره شۆڤهنیزمی عهرهب و فارس و تورک یهکهم دوژمنیان یهکێتی کوردانه، دووههم هۆکاری هاندهری سهعودیا بهکار هێنانی پیتانهی ئهوان بههی خۆیانی دهزانن بۆ ئهوهی بهشێکی نهتهوهی ئیسلامی بین و قورئان خوێندن به زمانی ئهوان بۆمان ئاسان ببێت بهڵکوو بیخوێنین، سێههم هۆکاری بهرگری له بهکارهێنانی پیتی رۆژئاوایی و لێتێگهییشتنمان له رۆژئاوا و تێکهڵبوونمان لهگهڵ رۆژئاوایه بۆ ئهوهی چاوبهسراو و دواکهوتوو بمێنینهوه و سێبهری رهشی کولتوری ئهوانمان بهسهردا زاڵ بێت.
دیاره یهکگروو مهبهستی سیاسی له پشتهوهی پرۆژهکهیهتی چهند لایهنێکی دیکه که یهکهمیان مهبهستی سیاسی نییه بهڵام ژهحری جۆربهجۆر دهڕشێننه سهر ئهم پرۆژهیه یهکیان زاراوه پهرهستهکانی نێوخۆییه، دووههم بهناو چهپ و لیبراڵهکانی ئێمهیه که نه له زمان و نه له مافی مرۆڤ و نه له ناسیۆنالیزم تێ نهگهییشتوون. زاراوه پهرهستی بهشێوازی ئێرانی له موکریان باوه، فارسی باکووری خوراسان زمانی فهرمی ئێرانه بۆیه ئهم پرۆژهیه به لاسایی کردنهوه دهیانهوێ بهسهر کوردی بسهپێنن. زمانی فارسی زمانی فهرمی یه بهڵام ستهندارد نییه و تکایه سهیری ڕوونکردنهوهکانی مامۆستا جهماڵ نهبهز بکهن لهم بابهتهوه.
ژهحری دیکه ئهو کهسایهتییه بهناو چهپ و لیبڕاڵانهیه که نه له زمانی زگماکی نه له مافی پهروهرده بهزمانی زگماکی تێگهییشتوون و نه زمان و بنزار و شێوهزار دهزانن لێک بکهنهوه. دیاره ههر ئهو چهپانه له ئێران و تورکیا به زمانی فارسی و تورکی بهرههمه ئهدهبییهکانیان بڵاو دهکهنهوه بێ ئهوهی باسی ئهوهی بکهن زمانی زگماکی ئهوان کوردییه و دهبێت بهزمانی بیرکردنهوهی خۆیان بهرههمێک بخوڵقێنن تاکوو پیشاندهری تاکی جیاوازی ئهوان بێت. وهکوو هایدیگهر واتهنی خاوهن تاکی جیاوازی خۆیان نییهن (کهسایهتی ئهدهبی یان نییه چۆنکوو کهسایهتی جیاوازیان نییه) چۆن ههست و خهیاڵ و جیهانێکی دهرونیم ههبێت که بهکوردی بیرم لێی کردبێتهوه و له رۆح و خهیاڵی منی کورد دا بێت و له قاڵبی فارسی دا بتوانێت دهربڕی من بێت لهوێ دا من دهمرێت و دهبێته ئهو (لهخۆنامۆیی سارتری).
ههر ئهو چهپانه سهبارهت به ههرێمهوه دێنه باس کردن که لهوێ 4 زمانی زگماکی ههیه. و خانهقینییهک نابێ به کورمانجی ناڤین پهروهرده ببینێت چۆنکوو زمانی زگماکی ئهو نییه. ئهو بهناو چهپ و جار و بار بهناو لیبڕاڵانه که هێشتا جیاوازی زمان و زاراوه و شێوهزار لێک ناکهنهوه چۆن دهتوانن باسی مافی مرۆڤم بۆ بکهن؟ بۆ دهتانهوێ باسهکه چهواشه بکهن. کورمانجیی ناڤین زمانی زگماکی منداڵانی خانهقین و ههورامان و بارزانه زمانی زگماکی ئهوان کوردییه و کورمانجی ناڤینیش کوردییه بهڵام زمانی ستانداردی هاوبهش نییه بۆیه بهجێی چهواشه کردنی باسهکان وهرن و دهست له پلانه کۆن بووانه ههڵگرن و یان بڕۆن وهکوو کێ گهل و کێ گهل به زمانی فارسی بنووسن و باسی زمانی ئهوان بکهن یان ئهگهر دهتانهوێت دژایهتی ئهمهریکا بکهن فهرموون خۆتان پێیان بتهقێننهوه بهڵام تکایه واز لهم زمانه بێ گوناهه بهێنن، مهبهسته سیاسییهکانتان بهسهر ئێمهدا و به پلانی دژایهتی ئێمهی بندهست بهڕێوهی نهبهن. ههر ئهوانه ههیانه ماستهر و دکتۆرا و پرۆفهسۆری زمانی کوردی بهدوای خۆیاندا کێش دهکهن بێ ئهوهی بهقهدهر یهک رۆژی تهمهنه پڕشانازییهکهی زمانهوانێکی دڵسۆز وهکوو مامۆستا جهماڵ نهبهز خزمهتیان به زمانی کوردی کردبێت.
نامهوێ منیش له داوی ئهم شهڕه زاراوه پهرهستانهدا بکهوم که بهڕاستی لایهنهکی نێوخۆیی ههرێمی باشوور و به پاڵ پشتی چهند لایهنهکی دهرهکی و به ناو ستاندارد کردنی زمانی کوردی و به مهبهستی ناکۆکی خستنه نێو لایهنهکان و پارچهکان دهستی پێ کردووه و لایهنهکانی باکووریش بهداخهوه بهجێی تێ گهییشتن لهم پلانه ئهوانیش خهریکن به وهڵام دانهوه ئهم ئاگره دهرهکییه خۆشتر بکهن ههتا یهکێتی گهلی کوردی پێ بسووتێنن.
من لهگهڵ سهپاندنی کوردستانی گهوره بهسهر سیاسهتی لایهنهکان دا نیم بهڵام باسی من ئهوهیه زمان موڵکی لایهنێک یان سهردهمێک نییه ههر ههنگاوێک دهبێت به بهرپرسیارهتی له بهرانبهر نهوهی دوارۆژی گهلهکهمان ههڵ بگیردرێت ئهگینا خیانهته به نهوهی دوارۆژ ئێمه ئێستا بۆمان ناکرێت کوردستانی سهربهخۆ مان ههبێت و ههر کهسێکی بیههوێت دهتوانێت لهگهڵ کوردستانی گهوره وهکوو یوتوپیایهکیش دا نهبێت بهڵام نهوهی دوارۆژ چی؟ ئهگهر به کردهوهی ئهمڕۆمان رێی ئهم ئهگهره له نهوهی دوارۆژمان ببهستین گهورهترین خیانهتمان پێیان کردووه.
زمانی ستاندارد دهبێت به مهبهستی لێک تێگهیشتنی کورد زمانان بێت ئهگینا کهس بۆی نییه ناوی زمانی ستانداردی لێ بنێت و بۆ نموونه دهتوانن زمانێکی فهرمی یان ههبێت که ستهندارد نهبێت بهڵام ئهوهی باس له ستاندارد ڕاگهیاندنی شێوهزاری کورمانجی ناڤین دهکات ئهوه خۆی فریو دهدات، زاراوهیهک که کاری زانستییانهی لهسهر نهکراوێت بۆ ئهوهی لهگهڵ زاراوه سهرهکییهکهی دیکه لێک تێبگهن و به پێچهوانهوه ههنگاوی ههڵهێنابێ، تاکه دهسکهوتی جیاوازی زیاتر خستنه نێو زاراوهکانه تا ئهو ئاستهی بۆ پێشهوه بڕوات تاکوو ببنه 2 یان چهند زمانی جیاواز.
به پێویست دهزانم نهک دوو ستهنداردی جیاواز بهڵکوو زمانی فهرمی له باشوور دا بهکار بهێندرێت و پرۆژهی زانستییانه لهسهر زمانی فهرمی به شێوهزاری کورمانجی ناڤین بکرێت و ناوهندێکی ناکارامه و لاواز وهکوو کۆڕی زانیاری کورد له ههولێر ههڵوهشێتهوه و ناوهندێکی زۆر بههێز و بهپلان و خاوهن زانست تر بهجێی ئهو ناوهنده لاوازه ئهم ئهرکه مهترسیدارهی پێ بسپێردرێت بۆ لێک نزیک کردنهوهی کورمانجیی ناڤین و سهروو به مهبهستی پێکهێنانی زمانێکی فهرمی پاراوتر و نزیکتر به کورمانجی سهروو و ئهنیستیتۆ کوردییهکانی سهر به باکووریش پێویسته ناوهندێکی وهها بۆ باکوور پێک بهێنن بۆ پێکهێنانی زمانێکی فهرمی بۆ باکوور لهسهر شێوهزاری کورمانجیی سهروو و به مهبهستی پاراوتر کردنهوه و نزیک کردنهوهی به کورمانجیی ناڤین. ئهگهر ئهم دوو لایهنه به بهرپرسیارهتییهوه ههوڵ بۆ دامهزراندنیان بدرێت پاش ههوڵی زانستییانه بۆ پێک هێنانی ئهم دوو شێوازه فهرمییهی زمانی کوردی دهتوانین له داهاتوودا زمانی ستانداردی یهکگرتوومان ههبێت. ههروهها پێویسته له پهروهردهی ههرێم دا جگه له ئهلفوبێی عیبری بهکار هێنانی ئهلفوبێی لاتینیش له نووسینی کوردی دا فێری منداڵان بکرێت.
ئهم تێبینیانهی خوارهوه ئازاد عوسمان له ماڵپهڕی حکومهتی ههرێمی کوردستان بڵاوی کردۆتهوه، ئهوانهی به زاراوهی کورمانجیی خواروو ئاخافتن دهکهن دهتوانن بۆ نزیک بوونهوه له کورمانجیی سهروو و پاراو بوونهوهی زاراوهکهیان له زمانی فهرمی نووسیندا لێی کهڵک وهرگرن وهکوو یهکهم ههنگاو بهرهو لێک نزیک کردنهوهی زاراوهکان و رێخۆش کردن بۆ پێکهێنانی زمانی یهکگرتووی ستانداردی کوردی:
[تێبینی: مهبهستی له کرمانجی کورمانجیی سهروو یه]
1. کرداری ئێستا (ڕانهبردوو) یان داهات لهبنهچهکه دا به تیپی (د) دهستپێدهکات؛ بۆنموونه: دهزانم، دهتوانم، دهچم، دهکهم، دهکڕین، دهخوێنێتهوه نهک ئهزانم، ئهتوانم، ئهچم، ئهکهم، ئهکڕین، ئهخوێنێتهوه ... هتد – له بنزاری سلێمانی تیپی (د) کهوتوه؛ بۆ بهراوردکردن سهرنجبدهنه زاری کرمانجی و زوربهی بنزارهکانی سۆرانی؛ له بنزارهکانی شێوهی "سۆرانی" (ئهو دیالێکتهی کوردانی ناوهڕاستی کوردستان پێیدهئاخفن) بنزاری موکریانی (موکری) رهسهنتر واته دروستتر ماوهتهوه، وای بهچاکدهزانم کهوا وهک پێوهری بهراوردکردنهوه له داهێنانی زمانی هاوبهش دا بهکاربهێت.
2. کرداری ئێستا یان داهات بۆ کهسی سێیهم یان کرداری باری نهزانراو له زاری سۆرانی ههندێک جار تیپێک (ت) یان دوو تیپی کهوتون: (هێ) و(تێ)، بۆ نموونه: دهنووسرێت ئهو دێ، بهکاردێ، بهکاردێنرێ / دروستتر و بۆ نزیکبوونهوه له زاری کرمانجی، واچاکه ئاوا بێت: ئهو دههێت، بهکاردههێت، بهکاردههێنرێت. چونکه سهرچاوهی کردارهکانیش (هاتن) و (بهکارهێنان)ن.
3. جێناوهکانی دۆخی خاوهنی: وا چاکه بۆ ئهم مهبهسته وهک ههندێک بنزارهکانی سۆرانی و بۆ نزیکبوونهوه له زاری کرمانجی، ئهم جێناوانه بهکاربهێنرێن، بۆنموونه بگوترێت: کتێبی من، پێنووسی تۆ، مالی وی، وهلاتی مه، کاری وه.
4. له بارهی پاشگری تر: واچاکه وهک زوربهی بنزارهکانی سۆرانی تهنیا بۆ دۆخی نادیاریی سیفهت (adjective) بهکاربهێت، بۆ نموونه: زۆرتر، کهمتر، جوانتر، گهورهتر ... هتد؛ واته وهک بنزاری سلێمانی بهمهبهستی (another)یش بهکارنههێت وهک شارێکیتر، کهسێکیتر، جارێکیتر، ئیتر: بۆ ئهم مهبهسته واچاکه، کهوا وهک زوربهی بنزارهکانی سۆرانی و بۆ نزیکبوونهوه له زاری کرمانجی – وهک مامۆستا جهمال نهبهزیش له کتێبی ناوبراوی دا پێشنیار دهکات – ئاوهلناوی (دی) بهکاربهێنرێت، واته شارێکی دی، کهسێکی دی، جارێکی دی، ئیدی ... هتد.
5. شێوانی واتا لهبهر جێگۆرکێی جێناوی پێوهنووساو: ههندێک جار له زاری سۆرانی دا دهگوترێت نامهم بۆ نووسیت یان نامهت بۆ نووسیم له باتی نامهم بۆت (بۆ تۆ) نووسی یان نامهت بۆم (بۆ من) نووسی. شێوهی دووهم رێکتر و دروستتره، بۆ روونکردنهوهی زیاتر لهم بارهیهوه بڕوانه ڵ 33- 34 ی سهرچاوه ناوبراوهکهی مامۆستا جهمال نهبهز.
6. تیپێکی گۆڕاو له ههندێک پهیڤ: له بنزاری سلێمانی دا ههندێک جار تیپی (ف) کراوهته (و) وهک نهوت له باتی نهفت. واچاکه لهم دۆخه دا تیپی (ف) بهکاربهێت چونکه ڕهسهنه (بنهچهکهییه) و بۆ نزیکبونهوه له زاری کرمانجی و ههندێک بنزاری سۆرانی، واته: نهفت، ئهشکهفت، مزگهفت، شفتی له باتی نهوت، ئهشکهوت، مزگهوت، شوتی ... هتد.
7. سیفهت یان پاشگری ناوی کارا و بهرکار: واچاکه وهکو ههندێک بنزاری سۆرانی و زاری کرمانجی (یی یان ی) بێت، بۆ نموونه: گواستنهوهی زندیی، کابرای مردیی یان پهککهوتیی، خوێنهری تێگهیشتیی، ئۆتۆمبێلی فرۆشرای، سێوی خورای، کتێبهکهم بردییه، فلان کرایته یان بویته بهرێوهبهر، نووسینهکه سترایتهوه له باتی زندوو، مردوو، پهککهوتوو، تێگهیشتوو، فرۆشراو، خوراو، بردووه، کراوهته، بوهته، سراوهتهوه ... هتد. به ڕای مامۆستا جهمال نهبهز لهم بواره دا واتا له دۆخێکی تایبهت دا ڕوون نییه، بۆ نموونه له شێوهی (خورای): ئایا مهبهست ئهوهیه تۆ خورای یان تشتێک خورا، به بۆچوونی من واتا لهم دۆخه به پێی ڕسته بهدهردهکهوێت، چونکه خورای لهدۆخی یهکهم دا کرداری ڕابردووه و بهرهورووی ئهو کهسه دهکرێتهوه که له گهڵیدا دهدوێیت یان له پاش جێناو دێت (خورای یان تۆ خورای)، بهڵام له دۆخی دووهم پهیڤهکه به تهنیا بهکارناهێت (سێوی خورای، سێوه خورایهکه)، بهم جۆره واتاکهی له سایهی ناوی پێش خۆی رووندهبێتهوه.
8. پاشگری ناوی یهکانی (تاک): وا چاکه وهک زاری کرمانجی و ههندێک له بنزارهکانی سۆرانی بێت، وهک: ژنهک، گولهک، فێرگهیهک، چایهک لهباتی ژنێک، گولێک، فێرگهیێک، چایێک ... هتد.
9. له بواری گهنجینهی پهیڤ (ووشه) و هاوواتاوه (synonym)، دهبێت کهلک لهههمو زار و بنزارهکان وهربگیرێت، بۆ نموونه: کدو، کولهکه، کوندر / چۆلهکه، پاساری، چیچک / ههواڵ، دهنگوباس، نووچه، بهڵام لهبارترینیان بۆ شێوهی نووسینی هاوبهش بچهسپێندرێت.
10. له بواری بنهچهکهی پهیڤ پێویسته تیپه کهوتووهکان بگهڕێنهوه، به تایبهتی تیپی (د) که له بنزاری سلێمانی و زاری کرمانجی دا له زۆر ووشه و کردار دا کهوتوون، بۆ نموونه: دهگوترێت مناڵ، بهغا، یێمهوه، ئهنووسم، چیت بهمێ له باتی منداڵ، بهغداد، دێمهوه، دهنووسم، چت بدهمێ له بنزاری سلێمانی / یان ساڕ، زهر، پر، کرن، مرن له جیاتی سارد، زهرد، پرد، کردن، مردن له زاری کرمانجی. ههروهها تیپی (گ) و (ت) ی کهوتوو پێویسته بگهڕێنهوه: واته گوتن نهک ووتن، تشت نهک شت، دههێت یان دێت نهک دێ، دهکرێت نهک ئهکرێ، بخوێندرێت نهک بخوێنرێ ... هتد.
11. ههر پهیڤێک یان زاراوهیهک له شێوهی نووسینی ئێستای سۆرانی دا نهبێت دهبێت له دیالێکتهکانی یان له بنزارهکانی دیکه وهربگیرێت، بۆ نموونه، ناوی جهمهکانی خواردن له کرمانجی دا ههن: تێشت (جهمی سبهینان)، فراڤین (جهمی نیوهرۆ) و شیڤ (جهمی ئێواران).
12. له بواری جێگرتنهوهی ووشهی بیانی: ههر پهیڤێکی بیانی کوردییهکهی له زارێکی یان بن زارێکی دیکه دا ههبێت، دهبێت پهیڤه کوردییهکه جێگای بگرێتهوه، بۆ نموونه: زێر و لۆکه له باتی ئاڵتون و پهمۆ ی تورکی، ئارو له جیاتی خیار ی عهرهبی (ئهگهر ووشهی خیار عهرهبی بێت)، وهرزش لهباتی سپۆرت ی ئینگلیزی ... هتد.
13. ئهو ووشه و زاراوانهی به شاشی (ههڵه) بهکاردههێنرێن یان هێنراونهته ناو زمانی کوردی پێویسته ڕاستبکرێنهوه، بۆ نموونه: تیپ (حرف) ڕاستتره له پیت – ڕهنگه له (type)ی ئینگلیزییهوه هاتبێت، تیم (فریق) ڕاستتره له تیپ - چونکه له (team)ی ئینگلیزییهوه وهرگیراوه.
14. له بواری فۆنهتیک دهکرێت دوو جۆر دهنگ بۆ تیپێکی ووشهیهک بهکاربهێت: بۆ نموونه بنووسرێت ئاو یان ناو، بهڵام بکرێت به ئاڤ یان ناڤ یش بخوێندرێتهوه. (ئهم دهستوره له زمانی ئهلمانی دا ڕاچاو دهکڕێت، بۆ نموونه دهنووسرێت ڤێنیگ (wenig) واته (کهم)، کهچی دوا تیپ به (گ) یان (ش) دهنگدهدرێت: واته به ڤێنیگ یان ڤێنیش دهخوێندرێتهوه.
15. دهنگی تیپی (ک) یان (گ): وا چاکه ههمیشه ساده بێت، واته ئهگهر بکهوێته پێش تیپێکی دهنگداریشهوه نهگۆرێت و وهک (چ)ی یان (ج)ی قهڵهوی لێنههێت، بۆ نموونه کێ، کێک، گیا، گێسک ... هتد.
16. ناکردنی کرداری فهرمان: وا چاکه بۆ ئهم شێوهیه پێشگری (نه) بهکاربهێنرێت، واته: نهکه نهک مهکه، نهنووسه نهک مهنووسه، نهخۆ نهک مهخۆ ... هتد، بۆ نزیکبوونهوهی زارهکان و چونکه (نه) ئامرازی نا (نفي)کردنه نهک (مه).
17. رهنگ: بهمهبهستی له یهکدی نزیکبوونهوه و هاوبهشیی واچاکه له زمانی نووسینی هاوبهش دا ناوی ههمو ڕهنگهکان بهیهک شێوه بن، واته: سۆر، سپی، زهرد، کهسک، ڕهش، شین، مۆر،پهمبه، نارنجی، قاوهیی، خاکی.
18. ژماره: له شێوهی نووسینی هاوبهش دا، وای به باش دهزانم کهوا بهم شێوهیه بن: چار، ههفت، یازده، دوازده، سێزده، چارده، پازده، شازده، ههفده، ههشده، نۆزده، شهست، ههفتا، ههشتا، سهد ... هتد.
ههروهها: یهکهم، دووهم، سێیهم، چارهم، ههفتهم، دهیهم، یازدهم، چاردهم، ههفدهم، ههشدهم، بیستهم، پهنجایهم، شهستهم، ههفتایهم، ههشتایهم، نهوهتهم، سهدهم ... هتد.
19. رێنووس: واچاکه سیفهت و ناو و کرداره پێکهاتوو (مرکب)هکان پێکهوه بنووسرێن، بۆ نموونه: خێرخواز، سهرسۆر، بێکهس، سهرپشک، گۆرانیبێژ، هونهرمهند، پێخواردن، لێوهرگرتن، دهربهدرهکردن، هۆشیارکرنهوه، تێروانین، پێوهنووساندن، سهرلێدهرچوون، چاوپێکهوتن ... هتد.
بهڵام پێشگر و پاشگری بهرناو، وهک له ... دا، وا چاکه به جودا بنوسرێن (بهێنه نووسین)، بۆ نموونه: له کوردستان دا، له سهدهی بیستهم دا ... هتد.
20. ئهلفبێ: به ڕای من وا باشه له فێرگهی سهرهتاییهوه دهستبکرێت به بهکارهێنانی ئهلفبێی لاتینی له تهک ئهلفبێی عهرهبی، واته دهرسی کوردیی (ههمووی یان بهشێکی) له پۆڵی سێیهم یان چارهمهوه تهنیا به ئهلفبێی لاتینی بخوێندرێت. بۆ ئهم مهبهستهش وا چاکه ئهلفبێیهکهی جهلادهت بهدرخان به دهستکارییهکی کهمهوه بهکاربهێنرێت.
کاتێک پژاک دامهزرا دۆستێکمان ههبوو پوشاڵ ی بهکار ئههێنا بۆ وهکوو گاڵتهیهک به پژاک و من خۆشم ڕوانگهیهکی چاکتر لهو برادهرهم نهبوو و به دهسکردی کۆماری ئیسلامی و ئهم و ئهو بۆ ئهڵتهرناتیڤی دێموکرات و کۆمهڵه مان دادهنا. ههمووان بهتایبهت ئهوانهی له 3ی ڕهشهمه دا ئهو حیماسهیهمان خۆڵقاند له دهروونهوه ڕووخان ئهو ئوجهلانهی ههموومان سینگمان لهبهر گولهوه نا بۆی هێرش دهکاته سهر حیزبهکانمان و ئهوندهی نهمابوو بڵێ ئهوانهش له دهسبهسهر کردنمدا لهگهڵ ئیسراییل دهسیان ههبوو. بۆ خۆم ههم له سنه و ههم له شوێنێکی دیکه لهو شۆڕشه بهشکۆه دا بهشدار بووم و دهمبینی لاوان سینگیان چۆن لهبهر گوله دهگرت و شههید دهبوون و ئوجالانه بهرزهمرۆڤه لهبهر دوو زیللهی تورکهکان خۆیی ڕا نهگرت و گوتی من تورکم. بهڕێز حاجی جارێک دهیگووت ئاپۆش مرۆڤه و لهو دڕندایهتیهی تورکهکاندا ئیحتماڵی ههیه خۆی ڕانهگرتبێ و شتێکی وای گوتبێ دهیبا وتبێتیشی! ئهم ههڵسوکهوتهی بهڕێز ئاپۆ (دۆستێکمان دهیگوت ههرکات داوهت دهکرێی بۆ نهورۆز پێش له وهشان پێت ئهڵێن دهبێ بهجێی ئوجهلان بڵێی بهڕێز ئاپۆ!) دهمخاته بیر مۆجاهێدینی خهڵکی خۆماڵییهوه که بۆ مریهم و مهسعود سێکس و هاوسهری بێبهربهسته بهڵام بۆ دیکهی مۆجاهێدهکان حهرام و کوفرۆڵڵایه! دهبا ئاپۆت ئهشکهنجه درابێت ئهی ئهو ههموو کچ و کوڕه شیرینه بۆ خۆیان به ئاگر سووتاند و ئاخێکیان نهگوت لهڕێی ئاپۆدا؟
ئێسته باسی جێگیر بوونی پژاک دهکهم له جهرگهی جهماوهر و له بهتایبهت ناوهنده ڕووناکبیرییهکانی ڕۆژههڵاتیشدا. یهکهم هۆکاری جی خۆ کردنهوهی پژاک بۆ ئهدهبیاتی ڕزێوی حیزبهکانمان دهگهڕێتهوه ههمووان کوردستانی ئێرانی بوون و پێی شانازییان دهکرد بڕێک گێل و وڕیش دوو کهسی فارسیان ئههێنا حیزبێکی فارسیان بۆ ئهو دوو کهسه پێک ئههێنا و حیزبێکی کوردییان دهبرده ژێر سێبهری ئهو حیزبه فارسه بۆ ئهوهی نۆکهرایهتی خۆیان بۆ ئیمپڕاتۆرییهتی 2500 ساڵهی فارسهکان بسهلمێنن پژاک هاته کایهوه ئهدهبیاتێکی نوێی بهکار هێنا کوردستانی ئێران ببو به ڕۆژههڵاتی کوردستان و ئهگهر کهسێک بیوتبا کوردستانی ڕۆژههڵات ههمووان هێرشیان دهکرده سهری و دهیانگووت بۆ دهتهوێ کوردستان کهی به چوار پارچهوه! زۆرم پێ خۆش بوو پێش لهوهی تاکووتووکێک وهکوو من ئهو وشانهمان بهکار دههێنا و کهسانی دیکه دهبوا 2 کاتژمێر بۆت شی بکردبایه ڕۆژههڵاتی کوردستان چۆن جێگایهکه؟! چالاکییهکانی پژاک پهرهیان سهند و ڕۆژ نهبوو زهبرێک له ئێران نهدات و بۆ خۆم یهکهم کهس بووم که ڕوانگهم سهبارهت به پژاک هوه گۆڕا. من پێم وابوو چالاکییهکانی پژاک لهو ئاسته بهرزهداو بهتایبهت کهوتنه خوارهوهی کوپتهرێکی سوپای پاسداران جورعهت به ڕۆژئاوا دهدات ئهوانیش زهبرێک له ئێران بوهشێنن و وهکوو سهدامی پاش شهڕی کهنداو قورساییهکهی بڕووخێنن و دهرفهتێک بۆ ڕزگاری رۆژههڵات دهڕهخسێ. چهرخی سهرمایه بهرگهی ئهو نرخه سهر به ئاسمان گهییشتووهی نهوتی نهگرت و بۆیه پڕۆژهی ڕۆژههڵاتی ناوینی گهوره تووشی شکست هات و ههموو خهونهکانمان کرانه کارتی یاری بۆ ئۆبامای ... ههتا لهگهڵ ئێران مامهڵهمان پێوه بکات. ههموو ئهم باسانهم زیندوو کردهوه بۆ ئهوهی ڕقێکی لهبنا نههاتووم له بیروڕاکای شوڤێنیستێکی فاشی بهناوی داریوش هومایون دهرببڕم. چهندهها جار لهسهر چهند وتارێکی نهرم و نیانی داریوش ئاشووری و چهند کهسێکی دیکه ئهونده ووتاری ڕهخنه ئامێزی تووندم دژ به دێموکرات و کۆمهڵه بڵاو کردهوه که ئێوه خیانهت به خوێنی شهیدان دهکهن و ئهمه و ئهوه، ههتا ئهوهی که ئێستا نهورۆز تی ڤی شۆڤینی ترین و دژه کورد ترین فارسی مێژوو بهناوی داریوش هومایون که گهورهترین تیوری پهردازی تهمهدونی گهوره (شتێکی هاوتای عهزهمهتی ئاریایی هیتلهر) یه داوهت دهکات که ههموو جارێک به بێشهرمییهوه نکۆڵی له ههبوونی نهتهوهیهکی دیکه جگه له فارس دهکات و بیر و باوهڕه گهندهڵهکانی بڵاو دهکاتهوه که له داهاتووی ئێران دا ههمووان لهسهریانه زمانی نهتهوهکهی ئهوان فێر ببن و پێی پهروهرده ببینن و خاک هی ئهوانه و ئهم شتانهی که له کۆماری ئیسلامیش دا باسی لهسهر دهکرێت بۆ ئاگاداری بهڕێوهبهرانی نهورۆز له کۆماری ئیسلامیش دان به ههبوونی قهومییهته جۆربهجۆرهکان! له ئێران دانراوه و فێربوونی زمانی قهومی! تهنانهت له زانکۆش دا لهبواری یاسایی دا مافی ههیه واته شتێک هاوسانی بیروڕاکانی ئهو شۆڤینیسته و تهنانهت زیاتریشی له کۆماری ئیسلامی دانی پێدانراوه و ئێوه دهبوا سهفیری کۆماری ئیسلامی له نۆرڤێژتان بهێنابا که تۆزێک زیاتر دان به ههبوون و مافی کورد دا بنێ.. لهم تریبوونه! ی نهورۆزدا 3 کهس ههبوون که 2 کهسیان بڕوای به ههبوونی نهتهوهیهکی دیکه له ئێراندا نهبوو! کاتێک بهڕێوه بهری پرۆگرامهکه بهدهنگێکی لرزهنۆکهوه گوتی دهخۆ ئهگهر دواڕۆژ ئازهری دهنگی به سهربهخۆیی دا مافی خۆیهتی بڕیار بدات و ئهو شۆڤینیسته دهیگوت هیچ ههڵبژاردنێک بۆ ئازهری نییه که بتوانێت دهنگی تێدا بدات بهڵکوو دهبێت ئێران واته نهتهوهی باڵادهست فارس لهوهها پرسێکدا مافی چارهنووسی گهلی ئازهرییان ههیهو ئهوان دهبێت دهنگ بۆ ئهو پرسه بدهن! دهخۆ کهس نهبوو بڵێ له کۆزۆڤۆ سێربهکان دهنگیان بۆ چارهی خۆ نوسینی کۆسۆڤۆییهکان دا؟! دهبا جاڕنامهی گهردوونی مافی مرۆڤیش بگۆڕین و بیکهین به چارهی کهسی دیکه نوسین؟؟ وتارهکهی بهڕێز حاجی مان لهبیر دایه که له دهنگی ئهمهریکا بهگژی ههموویان دهچوو کهبۆ 8 میلیۆن ئازهری له ئازهر بایهجان نهتهوهن بهڵام 20 میلیۆن ئازهری له ئێران قهومن دهخۆ بهڕێز حاجی نهورۆزهکهی خۆشت له دهنگی ئهمهریکا خراپتری لێ قهوماوه و کهس نییه لهوێ داکۆکی لهمافی نهتهوه ژێردهستهکان بکات. ئاوهها شۆڤینییهک به بڕوای من سهرشۆڕییه بۆ کهناڵێکی کوردی که داوهتی بکات بۆ دژایهتی مافه سهرهتاییهکانی گهلی کورد و جگه له نکۆڵی کردن له مافی چارهی خۆ نووسینی گهلی کورد تهنانهت نکۆڵی له ناسنامهشی دهکات و وهکوو قهوم واته کاتێک تۆ قهوم بیت زمانهکهشت زمان نییه بهڵکۆ زاراوهیه واته نکۆڵی له زمانی کوردیش دهکات و له ئاستی زاراوهیهک دهیبینێت. ئهم باسانه ئهگهر ههرچکاتێک ویستتان ههتانبێت دهبێت نیشتمان پهروهرێکی ئازهریش داوهت بکهیت که بهرگری له ههبوونی خۆی بکات دهبێ کوردێکی وڵاتپارێزیش ههبێت که بڵێت ئهو سهدامه دڕنده پهروهردهی به زمانی کوردی بهکوردان دابوو و کاتێک تۆی شۆڤینی ئهڵێی زمانی فارسی زمانی پهروهردهیی له داهاتووی ئێران دهبێت و زمانهکانی دیکه تهنها دهتوانن له پاڵ ئهو دا فێر بن واته داریوش هۆمایۆنی شۆڤینی تۆ له سهدام کهمتر ماف به کوردان دهدهیت سهدام مافی پهروهردهی بهکورد دابوو تۆ نیوهشیت پێ قبووڵ نییه واته تۆ لهسهدام شۆڤینی تریت. بهڕاستی کهناڵهکانمان هێنده بێکهڵک و بێ پرهنسیپ بونهتهوه که ئهمهشم تهنها له تووڕهییدا نووسی ئهگینا لهو ئاستهش دا نهماوون چهند دهقهی خۆت بهفیڕۆ بدهی و بۆیه بهپهله و تهنیا لهسهر توڕهیی له بازرگانی کردن به وڵاته بێباوکهکهم ئهم دوو دێڕهشم نووسی.
ئێمه لە ئەگەری هێرش لهههنگاوی یهکهم هێرشی بهرتهسک و نهک گۆڕانی کۆماری ئیسلامی له بهرژهوهندیمانه. ئێمه کێشهمان کۆماری ئیسلامی نییه ئێمه کێشهمان دهسهڵاتی ناوهندییه ئهگهر کۆماری ئیسلامی بڕوات و دهسهڵاتێکی بههێز تهسلیمی لایهنێکی دیکه بکات خودی هێز و دهسهڵات له ئێران وهکوو خۆی دهمێنێتهوه و تهنها دهکهوێته دهست کهسێکی دیکه. خواستی ئێمه نهک گۆڕانی کۆماری ئیسلامی بهڵکوو ڕووخانی دهسهڵاتی ناوهندی له ئێرانه. ئێمه کێشهمان کوردستانه، کێشهی کوردستان خامنهیی یان کهسێکی پان ئێرانی نییه کێشهی کوردستان سیستهمی دهسهڵاتی ناوهندییه که دهبێت بڕوخێت و دهسهڵاتی نهتهوهکان بۆ خۆیان بگهڕێتهوه ئێسته چ بهناوی فیدرالیسم بێت یان تەجزییە یان ههر ناوێکی دیکه. به بێ ڕوخانی دهسهڵاتی ناوهندی ئێران (که جیاواز له ڕوخانی کۆماری ئیسلامییه) چ فیدرالیسم و چ ئۆتۆنۆمیمان بدهنێ هیچ شتێکمان لێ ناگۆڕێت چۆنکوو دهسهڵاتی ناوهندی زۆر بههێزه و سهد ساڵی دیکهش ههر بهسهرمان زاڵه دهبێت ئێران وهکوو سهدام ههموو بنهماکانی دهسهڵاتی ناوهندی له سێ پلان که لهخوارهوه باسم کردووه لهناو بڕوات نهک ئهوهی تهنها کۆماری ئیسلامی بگۆڕدرێت.
ئێران لهسهر سهرچاوه سروشتیهکانی خهڵکی ئهحواز دهستی گرتووه، ههر بنهماڵهیهکی ئێرانی مانگانه 700 دولار له پارهی نهوت بهشی ئهکهوێ که ئێران ئهم پارهی خهڵک پێیان نادات و له فهلهستین لوبنان ئێراق ئهفغانستان لهرێی تیرۆریسمی نێونهتهوهیی سهرفی دهکات. ههرکات وهکوو ئێستا له مهترسی هێرش بکهوێ بۆ چهند مانگ ئهم پاره بهخهڵک تهزریق دهکات ههتا خهڵکی چاوبهسراو به خێری مهلاکانی بزانن و دهسهڵات تهقهدوس پهیدا دهکات و خهڵک بهدوای ئهو تهقهدۆسه خواستێکی دهرونی و مێتافیزیک تێیاندا پێک دێت و بههاسانی دهتوانن بهجێی دهسهڵاتی سهربازی ئهوان بهشهڕی وڵاتانی دیکه بدهن. ڕایهحهی چاکی خزمهت! پاش ئهوهی چواردهوری ئێران لهلایهن ئهمهریکا گیرا لهلایهن خامنهیی پێک هێنرا ههتا ئهم ماوهیه پاره بهخهڵک تهزریق بکهن و بۆ ههر چهشنه هێرشێک بهخهتیان بکات، ئێسته ئهو خهڵکانهی دهیانساڵه بهتهمای وامێکی 1 میلیۆن تمەنی قیستی بون بهیهکجار 10 میلیۆن تا 70 میلیۆن! تمهن وامی قیستی درێژ ماوه پێیان ئهدهن و ههموو خهڵکانی برسی و ماڵدزراو بۆ ماوهیهک ماڵهکهیان دهسیان دهکهوێت که پێیان وایه خێرێکی ئاسمانییه که کابرایهکی چڵکن وهکوو ئهحمهدی نهژاد بۆیانی هێناوه کهچی ئهو بههرهیه حکومهت لهم وامه لهئهستۆی دهگرێت مافی چهندمانگێکی ئهم 27 ساڵهی ئهوکهسه لهپارهی نهوته. قوتابخانهیهک له گوندێک دهکرێتهوه کهچی بهشی خهڵکانی ئهو گونده لهم 27 ساڵه له پارهی نهوت سهدان قوتابخانهی پێ دهکرێتهوه خهڵکی ئهمانه نازانن و به خێری خامنهیی دهبینن (خەڵکی ئێران نهک کوردستان) و ئهوکاته ههموو شتێک بۆ گیان بازی! بۆ ئهو ڕۆحانییهتهی ئهونده بهخشهندهیه پێک دێت و سهدان ههزار کهس خۆیان به مین دا دهتهقێننهوه و مهترسی لهسهر بهڕێزیان نامێنێت و تهنها سهیری پێکدادانی خهڵک و سهربازانی ئهمهریکی دهکهن ههتا ههر دوو لایهن ماندوو دهبن و ئاشتییهک پێک دێت! پێی وایه ئێستهکهش شهڕی ئێراق و ئێرانه! بهڵام حیسابهکانی خامنهیی لێرهدا بهههڵه دهڕوات و ئهمهریکیهکان وریاتر له بهڕێزیانن و ئهونده به پلان دهیڕوخێنن که ئاسمانیش بهفریایان نهکهوێت. ڕوخان تهنها هێرش نییه ئهمهریکا ئهونده بهرگی ههیه بهکاری بهێنێ که مێشکی بچوکی ئاغهی خامنهیی بهوانه ناگات.
ڕوخانی کۆماری ئیسلامی دهبێت وهکوو ڕووخانی سهدام بێت ئهگینا تهنها گۆڕانی دهسهڵات دارهکان ههڕهشهی ئێران لهسهر ئهمهریکا و نهتهوەی کورد دهمێنێتهوه. ئهمهریکا پێویسته 3 قۆناغ تێپهڕ بکات که پێم وایه وهها پلانێکی ههبێت؛
1- شهڕی ڕهوانی و ترساندن ههتا ئاستی شهڕ: ئهم بهشه پێدهچێت ماوهیهکی زۆر بخایێنێت. ئهمهریکا یهکهم بهرگهی بۆ بڕینی دهستی ئێران و تیرۆریستهکانی لهسهر فهلهستین و لوبنان و سوریا بهکار هێناوه. ئیسرائیل به کشانهوه لهو چهند بهشهی بهرزاییهکان جهوڵان که سوریا داوای گهڕانهوهی دهکات و کشانهوه له خاکی فهلهستین و پێکهێنانی فهلهستینی سهربهخۆ دهتوانێت سێ بهرگی ئێران لهناو ببات و ئهوان دهبن به ئاشیتخواز و ئێران 3 مۆرهی دهسوتێت. ئهمهریکا فشاری بۆ مالێکی هێناوه و ژمارهی سهربازهکانی زیاتر کردووه و پاراستنی زۆرێک له پارێزگاکانی به عێراقیهکان سپاردووه و عهشیرهتهکانی چهکدار کردووه بۆ بهرهنگاری تیرۆریستهکان واته بهرگی چوارهمی ئێران که ئاژاوهی عێراقه ئهویش لهدهستی دهڕوات. فهرانسه که پێشتر قهڵای ئێران بوو ئێسته وهزیری ئهمهریکایه! عێراق و ئهفغانستان قهڵای ههتاههتایی ئهمهریکایه و ئێران ئێسته جلوبهرگی شاکهی دهفرۆشێت ههتا روسیا بێلایهنی لهبهر بگرێت بۆیه 30% دهریای خهزهری بهخۆڕایی به ڕوسیا بهخشی! بهڵام ئهمهریکا بهرگی سیستهمی بهرگری موشهکی ئهوروپای بهدهستهوهیه که ڕوسیا لهداهاتوودا مهجبور بکات دوباره بۆ ئهمهریکا نهقش بگێڕێت. بۆ چین بهرگی بوداییهکانی تهبهت دەتوانێت بهکار بهێنێت و به ڕاگرتنی یارمهتییهکانی بۆ تهبهتیهکان چین ڕازی دهبێت دوباره یارمهتی ئهمهریکا بدات بۆ بڕیار نامهکانی داهاتوو و گهمارۆی زیاتر بۆسهر ئێران. ئهمهریکا ئهونده ئهم بهشه درێژه پێ ئهدات ههتا ههموو لایهنگرهکانی ئێران لێی بکاتهوه و ههموو شتێک بۆ لێدانی موشهکی ئاماده دهبێت.
2- هێرشی بهرتهسکی موشهکی: ئهمهریکا یهکهم جار قهد خۆی له شهڕێکی بهرفراوان نادات تاڵبان هێزی ئاسمانی نهبوو عێراقیش هێزی ئاسمانی له شهڕی پێشوی کهنداو لهلایهن ئهمهریکا لهناو برا بهڵام ئێران بههێزه پێویسته یهکهم بنهمای ئابووری و پیشهسازی و ئهتۆمی و هێزی ئاسمانی له هێرشێکی موشهکی لهناو ببهن و ماوهیهک بیهێڵنهوه ههتا ئهو قورساییهی ئێران لهناوهوه بڕوخێت و وهکوو سهدامی پاش شهڕی کهنداو بێهێز ببێتهوه. ئێران پاش فهلهج بوون دهبێته شوێنێک بۆ وڵاته ئهوروپییهکان ههتا دهس به ئاوهدانی تێیدا بکهن و بهم جۆره ئهم هێرشه به قازانجی وڵاته ئهوروپیهکانه بۆیه له ئێستاوه لهپشتی ئهمهریکا وهستاون بۆ هێرشێکی موشهکی له دژی بنهما ئابوورییهکانی ئێران. هێرشێکی لەم چەشنە لە بەرژەوەندی ئێمەی کورد دایە بە لاواز بوونی دەسەڵاتی ئێران بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانەی نەتەوەی کورد دەرفەتێکی دەبێت هەتا لەگەڵ کۆماری ئیسلامی دا دوبارە بکەوێتەوە خەباتی چەکداری ەتا بە تێکۆشانی خۆی رۆهەڵات بەرەو ڕزگاری هەنگاوێکی جەماوەری بەهێز وەکوو 91ی باشوور بنێت.
3- هێرشی بهربڵاوی ئهمهریکا: ئهمهریکا بۆ هێرشی بهربڵاو بۆسهر ئێران دهبێت پلانێکی نوێی ههبێت چۆنکوو ئێران زۆر زۆر بهربڵاوتر له عێراق و ئهفغانستانه و ئهوهی له عێراق بهسهری هات نابێت جارێکی دیکه ڕوو بدات ئهمهریکا لێرهدا بهرگێکی زۆر کاریگهری ههیه و له ئێستاوه دهبێت پلانی بۆ دابڕێژێت و ئهویش 35 میلیۆن له نهتهوهی عهرهب و کورد و بهلوچ و تورک و تورکمانه که له بندهستی نهتهوهی فارس ماندون و بهتهمای یارمهتییهک بۆ ڕزگاری لهم ستهمه مێژوییهن بۆیه ئهمهریکا دهبێت لهم هێزه بهربڵاوه کهڵک وهربگرێت ئهمهریکا دهبێت ههموو ئهو هێزانهی سهر به نهتهوهکانی ئێرانن پڕچهکیان بکات دهبێت له وڵاته عهرهبییهکان داوای پشتگیری بۆ عهرهبهکانی ئێران بکات دهبێت له رێگای عهشیرهته بهلوچهکانی پاکستان یارمهتییهکی زۆر به گروپه بهلوچهکان بدات و هێزێکیان لێ دروست بکات دهبێت ئهو ههموو هێزه کوردییه پڕچهک بکات بۆ رزگاری کوردستانی خۆیان دهبێت دهبێت ئازهربایهجان بهوه مهجبوور بکات یارمهتی ئازهرییهکان بدات ههتا دهس له تورکیا بکێشن و بڕۆنه ئازهربایهجان هێزێک بۆخۆیان پێک بهێنن و له خهیاڵی خامی ئیمپراتۆریهتی تورکیای عوسمانی بۆ ڕزگاری خهڵکهکهیان نهبن!. ئهمهریکا ئهگهر بێ یارمهتی ناوخۆیی نهتهوهکانی ئێران بیهوێ هێرشی بهربڵاو بکات له ئێران ئهچهقێت له عێراق پاش ئهو ههموو قوربانییه ئێسته بهوه گهییشتووه که دهبێت خۆدی خهڵک چهکدار بکات بۆ پاراستنی ئهمنی وڵاتهکهیان.
ماوهیهکی پێش وتم تورکیا گورزێکی بهدهس هێنا بۆ بهرهنگاری گهڕانهوهی کهرکوک، ئهم چهند ڕۆژه قهرارێک دهرچوو بۆ دانیشتنی پارلهمانی هەرێم لهگهڵ لێژنهی مادهی 140 و لێپرسینهوه سەبارەت بە بەڕێوە نەچوونی ئەم مادەیە لەکاتی خۆی دا پاش ئهم قهراره تورکیا له بنکهیهکی پهکهکه ی دا و پێم وایه گهریلاکان شههیدی زۆریان لێ کهوتبێ بۆیه هێرشهکانی تورکیا شهرمهزار دهکهم و ههمووان ئاگادار دهکهمهوه تورکیا پلانی بۆ لهناو بردنی ههموو کوردستان داڕیشتووه لێدانی پهکهکه لێدانی کورده و لێدانی کورد بۆ داگیر کردنی کهرکوکه ئهگهر ههموو کوردستان جارێکی دیکه به خۆپیشاندان پلانهکان تورکیا شهرمهزار نهکات ههموومان لهناو دهبات.
خهبات
کورد، جولەکە و فهلهستینیەکان سێ نهتهوهی ستهم چێژتوی مێژوون که کوردستانی و ئیسرائیلی قوربانی ژینوسایدی رژیمه فاشیستهکانی هیتلهر سهدام ئاتاتورک و کۆماری ئیسلامین نازانم تا کهی جیهان و خهڵکانی نهتهوه قوربانییهکان دهتوانن لهبهرانبهر فاشیسمی ڕهگهزی و مهزههبی بێدهنگ بن. وڵاتانی جیهان ئهونده لهبهرانبهر سهرکوتی کۆماری ئیسلامی دژ به نهتهوهکهمان بێ دهنگ مان ئهونده به دوای موعامیلهی نهێنی لهگهڵ ڕهفسهنجانی کهوتن ئهونده لهبهرانبهر باجی ئێران بێدهنگی یان لهبهر گرت ههتا ئهوهی ئێستا به ههموو توانی جیهانی و سهربازی خۆیان ناتوانن لهبهرانبهری ڕاوهستن. کۆماری ئیسلامی بێشهرمانه جینایهتهکانی هیتلهر دژ به ستهم چێژتووترین نهتهوهی جیهان ئینکار دهکات، ئورشهلیم خاکی مێژوویی ههزاران ساڵهی خهڵکی ئیسرائیل پێیان ڕهوا نابینێت و بێ شهرمانه یهکهم قیبلهی موسڵمانهکانی ناو دهبات کهچی موسڵمانهکان ئهوکات بهرهو قیبلهی پیرۆزی جولهکهکان نوێژیان دهکرد و ئهگهر من جارێک سهربه واتیکان نوێژم کرد و دوایی خاکهکهیانم داگیر کرد واتیکان خاکی مێژویی کوردستانه؟ زۆر بێشهرمییه سوتاندنی به میلیۆن جولهکهی بێ تاوان ئینکار دهکات و گوایه هیتلهر باوکی ڕۆحی ئهحمهدی نهژاد به گوناحبار نازانن. ئهو ههموو داکیۆمێنت و فیلم و وێنه و شاهید و قوربانیانه درۆن فێڵهکانی بهیتی ڕێبهری ڕاسته. ئهڵێن 500 ههزار فهلهستینی دهبێت بگهڕێتهوه ئیسرائیل کهچی 500 ههزار کوردی ئاواره و دهربهدهر له کوردستان ئاواره کراون و لهو پهڕی ئاوارهیی و غوربهتیش تیرۆریان دهکهن ئهڵێن 3 میلیۆن فهلهستینی لهم شار کۆچیان کردووه بۆ ئهوشار کهچی 5 میلیۆن ئێرانی بهدهستی ئاغهی خومهینی ئاوارهی وڵاتان و قاڕهکانی دیکهن بوون و ئهوهیان ههڵ نههاتبووبێ ئیعدامی کردن. ئهڵێت 5 میلیۆن عهرهب لهژێر حکومهتی ئیسرائیل ئۆتۆنۆمییان ههیه و ئهمه کهمه کهچی 35 میلیۆن عهرهب و کورد و تورک و بهلوچ له ئێران تهنانهت ناوی ئۆتۆنۆمیش ببهن ئیعدام دهکرێن، ئێستهکهش که ئیسرائیل و فهلهستین دهیانهوێ وڵاتی سهربهخۆی فهلهستین پێک بهێنن نهیاری سهبهخۆیی فهلهستینییهکان دهکات و ههموو تیرۆریسته ناوخراپهکانی کۆ کردۆتهوه و دهیهوێ له بهرانبهر 300 میلیۆن عهرهب که نوێنهرهکانیان بۆ پێکهێنانی وڵاتی سهربهخۆی فهلهستین کۆ بونهتهوه ڕابوهستێ و به پارهی نهوتی خهڵکانی ڕووت و ههژاری ئێران بومب و موشهکیان بۆ بکڕێت ههتا عهرهب و ئیسرائیل پاش 1400 ساڵ سهرکوتی جولهکهکان له لایهن عهرهبهکان و 60 ساڵ سهرکوتی عهرهبهکان لهلایهن ئیسرائیل کۆنفرانسی پێکهێنانی وڵاتی سهربهخۆی فهلهستین و دوایی هاتنی ئهم کوشتاره مێژوییه به موشهکی رێکخراوی تیرۆریستی سوپای پاسداران تێک بدهن و ئهم ههله مێژوییه بۆ سهربهخۆیی فهلهستین لهناو ببهن.
خۆرههڵات نیوز: سكرتێری وهزارهتی كاری ناوخۆی ئاڵمانیا، ئاگۆست هانینگ، رایگهیاند: ژمارهیهكی زۆر لهو گهنجه توركانهی كه له ئاڵمانیا دهژین، له پاكستان دهورهی تیرۆریستیان بینیوه و خهتهرێكی جیدین بۆ ئهمنییهتی ئاڵمانیا.
سكرتێری وهزارهرهتی كاری ناوخۆی ئاڵمانیا له لێدوانێكدا، باڵی كشانده سهر لایهنی كۆمهڵایهتیی ئهو توركانی كه له ئاڵمانیا دهژین و وتی: پێشتر هێزه ئهمنییهكانی ئێمه زیاتر چاویان به سهر گهنجه عهرهب و موسڵمانهكانهوه بوو، بهڵام ئێستا ئهو گهنجانهی به ئهسَل توركن لهو بواره دا رۆڵیكی كارا دهگێڕن.
ئاگۆست هانینگ وتی: به پێی ئهو ئاگاداریانهی كه له دهستی هێزه ئهمنییهكانی ئێمه دا ههیه، ژمارهیهكی زۆر له گهنجانی تورك له پاكستان و له بنكهی رێكخراوه تیرۆریستییهكاندا دهورهی سهربازی دهبینن. پێشتریش له ناو گروپێكی تیرۆریستی دا كه له لایهن ئێمهوه گیرابوون، دوو گهنجی تورك ههبوون.
هانینگ له درێژه دا وتی: ئهگهر ئهو كهسانهی كه له ئاڵمانیا نیشتهجێن و گومانی ئهوهیان له سهر دهكرێ كه پێوهندیان به رێكخراوه ئیسلامییه توندرهوهكان یان گروپه تیرۆریستییهكان ههیه بنێرینهوه بۆ وڵاتانی خۆیان، ئهوا دهبینین كه ژمارهی ئهو توركانه چهنده زۆرن.
خەبات
چالاکییهکانی پهکهکه حهقانیهتی نهتهوهیهکی موستهعمیره بۆ وهدهرنانی داگیرکهرانه که نهتهوهکانی جیهان له ئهمهریکا و ئۆسترالیاوه ه بگره ههتا هیند و ئهلجهزاییر و...هتد مافی مێژوویی ههموو ئهم گهلانه بووه و کردهیهکی ڕهوا و یاساییه، چهند تێبینییهک سهبارهت به چهند و چۆنی چالاکییهکانی ئهم دواییه ههیه که دهبێت باسیان بکهم. ئهم چالاکییهی پهکهکه پێوهندی کاتی به پڕۆژه یاسای به ژینوساند ناساندنی کۆمهڵ کوژی ڕهگهزی یهک و نیو ملوێن ئهرمهنی بهدهست تورکیای عوسمانیهوه ههیه. له ههموو جیهان دا لهبواری ئهخلاقی تورکیا وهکوو فاشیست ناسراوه چۆنکوو ئهگهر هیتلهر 6 ملوێن جولهکهی ژینوساید کرد تورکهکانیش تهنها له کۆمهڵکوژیهکیان یهک و نیو ملوێن ئهرمهنییان ژینوساید کردووه بهڵام ئهوهی که یاسایهکی پهرلهمانی ویلایهته یهکگرتووهکان تورکهکانی مهحکوم بکردایه سهرکهوتنێکی مێژویی بۆ کوردستان دهژمێردرا
یهکهم هاوپهیمانی تورکیا و ئهمهریکا تا ڕادهیهکی زۆر دهپچڕا و هاوپهیمانیهت کوردستان لهگهڵ ئهمهریکا قووڵ تر دهبوو. ههموومان دهزانین 91 بهیارمهتی ئهمهریکا و کۆمهڵگای نێو نهتهوهیی ههرێمی کوردستان ڕزگاری بهخۆیهوه بینی و له 2003 ش ئهمهریکا ئێمهی له ڕژیمی ڕوخاوی بهعس ڕزگار کرد.
دووههم ئهوهی خهباتی پهکهکه به پێی یاسا به چالاکی دژی فاشیسم دهژمێردرا چۆنکوو تورکیا به پاڵتاوی ڕهگهزی مهحکووم کرابوو و چهنده تورکیا دژی کردهوهکهی ئهمهریکا سنوری لێی بگرتایه ئهمهریکا وهکوو فشار بۆ سهر تورکیا بهو ڕادهیه پهکهکه ی له لیستی تیرۆر دهر ئههێنا.
پهکهکه ئهم جاره دوو هێرشی کرده سهر سوپای تورک. یهکهم هێرش کێشهی کوردی تورکیای لهگهڵ کۆمهڵکوژی ئهرمهنییهکانی پێکهوه بهرز کردهوه، ههموو جیهان لهدژی تورکیا ڕاوهستان، حکومهتی ههرێم و پهکهکه یهک ههڵوێستیان گرت و ههموو بابهتهکان له دژی تورکیا و له بهرژهوهندی ئێمه تهواو بوو.
پهکهکه له ههنگاوی دووههم ویستی سهربازانی تورکیا به دیل بگرێت و لهم ههلهی بۆی ڕهخسابوو تورکیا بهوه مهجبور بکات لانیکهم له گۆڕانی یاسای بنهڕهتی تورکیا لهلایهن ئاک پارتی تا ڕادهیهک مافهکانی کورد لهبهرچاو بگرێت پلانهکه ڕێک و پێک داڕێژرابوو بهڵام سهربازه تورکهکان پێم وایه ژمارهیان زۆرتر له حیسابهکانی فهرماندهکانی ههپهگه بوو، خۆیان بهدهستهوه نهداوه ، دیاره ههپهگه چۆنکوو مهبهستی بهدیل گرتن بووه بهچاکی چواردهوری لێیان گرتووه و تهسلیم نهبوونیان ئهبێته هۆی کوژران و برینداری زۆرێک له سوپای تورکیا.
ئهم پێشهاته زۆر نهخوازراوی پهکهکه و ناکات و دژ به بهرژهوهندی پهکهکه و کورد بوو، لهم کاتهدا نهک شهڕ بهڵکوو بهدیل گرتنی سهربازهکانی تورکیا مهبهستی پهکهکه بوو و ههل و مهرجهکه ئهمهی ئهویست و شهڕ دژی ئهو پلانهی پهکهکه بوو. ئاک پارتی دهستی دایه مهزڵوم نمایی، دژه کردهوهی نهکرد و پلانێکی زۆر بهربڵاوی دیپلۆماسی بۆ مهزڵوم نمایی تورکیا بهکار هێنا ههتا بیروڕای گشتی تا ڕادهیهک سهبارهت به لایهحهی ژینوسایدی ئهرمهنییهکان گۆڕا و بڕێک له لایهنهکان له ژێر فشاری ههستی مهزڵوم نمایی تورکیا پاشهکشهیان کرد. دووههم ئهمهریکای مهجبور کرد بهگژ پهکهکه دا بڕوات. سێههم بڕیاری سنوور بهزاندنی له پهرلهمان پهسهند کرد و ئهمهی وهکوو گورزێک دژ به ئهمهریکا بهکار هێنا ههتا یاسای ژینۆساید ناساندنی کۆمهڵکوژییهکانی تورکیای ڕاوهستاند. چوارهم تورکیا گورزێکی بهدهس هێنا بۆ بهرهنگاری چارهسهری کێشهی کهرکوک . ئهگهر کوردستان زهعیف ببێتهوه وهکوو قهبرێس هێرش دهکاته سهر کهرکوک و ئهڵێت 30 لهسهتی هی تورکمانه،. واته تورکیا سێ دهسکهوتی مێژویی بوو، یهکهم یاسای کۆمهڵکوژی ئهرمهنییهکانی ڕاوهستاند، دووههم ئهمهریکای مهجبوور کرد بهگژ پهکهکه دا بڕوات و له ئهمهریکای دوور خاتهوه سێههم کهرکوک بخاته ژێر ئهو مهترسییهی بهسهر قهبرێس یان هێنا. ئهڵبهت ئهگهری هێرش بۆ کهرکوکم مهرجدار کردۆتهوه نهک لهوهها حاڵێکدا، بهڵکوو مهسهلهن هێرشی تێروریستی بۆ سهر ههرێم بهتایبهت لهکاتی جێبهجێکردنی مادهی 140 و ئاڵۆزی و تیرۆر له ههرێم دا دهتوانێت ههلی گونجاو بۆ ئهم کارهی تورکیا بڕهخسێت. ئێسته دهسکهوتهکانی کوردستان، یهکهم سهرۆکی ههرێم مهسعود بارزانی ههڵوێستی بههێزی کوردانهی دژ به تورکیا گرت و کێشهی باکووری کوردستان بۆ یهکهم جار لهلایهن هێزێکی نوێی ناوچهکه واته حکومهتی ههرێم پشتیوانی لێ کرا و سهرۆکی ههرێم تورکیای مهحکوم به ههبوونی کێشهی ناوخۆیی لهگهڵ کوردهکانی کرد و کردهوهکانی پهکهکه ی نهک وهکوو تیرۆریسم بهلکوو به داخستنی مهجالی دیالۆگ و ئاشتی لهلایهن تورکیای ناو برد. مام جەلال گوتی تهنانهت پشیلهیهکی کورد تهسلیم بهکهس ناکهم !ههموو کوردهکان پێکهوه رژانه سهر شهقام و ئاڵای کورستان لهگهڵ ئاڵاکانی پهکهکه بهرز کرایهوه. ئاڵا هێمای ههر نهتهوهیهکه و هاو ئاڵا نهبوونمان وهکوو ئهوهیه دهڵێن یهک نهتهوه نین دهبێت ئاڵای ڕهسمی کوردستان لهگهڵ ئاڵاکانی پهکهکه بهرز بکرێتهوه. پارتی کۆمهڵگای دێموکراتیک ئۆتۆنۆمی دێموکراتیک بۆ باکووری کوردستانی له کۆنگرهکهی پهسهند کرد. بهڵام ئهم دواییه زهختێکی زۆر خرایه سهر ههرێم، بهشێک له هێڵی ئاسمانی ههرێم داخرا سنوورهکان بهرهو داخران ڕۆییشتن، دوو کردهوهی تیرۆریستی دژ به پارتهکان باشوور کرا، یهکیهتی گوتی بۆتڵێکی گاز له سلێمانی تهقاوهتهو و پێنج شهش کهس کوژران، بوتڵی گاز بتهقێتهو یهک کهسیش ناکوژێت ئهم تهقینهوه تیرۆریستییه بۆ بهرگری له ڕووخانی ڕۆحیهی خهڵک بڵاو نهکرایهوه مهڵبهندێکی پارتیش تهقێندرایهوه کهسێک شههید و چهند کهس به سهختی بریندار بوون. هێمن کردنهوهی دۆخهکه بۆ بهرگری له گهشهی تیرۆریسم و ئاژاوهگێڕی تیرۆریستهکانی سهر به تورکیا پێویست بوو بۆیه چهند کهس کرانه قوربانی، له پارتی نهچیرڤان و له یهکیهتی موهتهدی قوربانی کران و ههڵوێستی توندیان دژ به کردهوهکانی پهکهکه گرت بۆ بهرگری له ئاژاوهگێڕی تورکیا و تیرۆریستهکانی سهر به تورکیا. سهرهڕای ئهمانه ناوخراپی تورکیا له یاسای کۆمهڵکوژی ڕگهزی ئهرمهنییهکان بهدهست تورکیای عۆسمانی ڕاوهستا، گورزێک کهوته دهس تورکیا بۆ دهستێوهردان له کهرکوک و واته تورکیا قازانجی کرد و به بڕوای من هێرشی تورکیا به قازانجمان بوو ههتا ئهو شتانهی دهستی تورکیا کهوت لانی کهم ئهگهر ئەوکاتە هێرشی بکردایە ههستی نهتهوایهتی باکووری کوردستان زۆر بهرز دهبووهوه و 20 ملوێن کوردی باکوور دهستیان به شۆڕش له دژی تورکیا دهکرد و ئهگهری دهسکهوتێکی نهتهوایهتی گهورهمان ههبوو و مهحکومیهتی نێو نهتهوهیی تورکهکان له کۆمهڵکوژی ڕهگهزی یهک و نیو ملوێن ئهرمهنی پهسهند دهکرا.
کورد بهپێی ههندێ فاکتهر جیاوازییهکی مێژوویی له دیکهی نهتهوهکان و خهڵکانی ئێران بهخۆیهوه بینی، لهوانه جیاوازی مهزههب یهکهم خاڵێکه که دهبێت ئاماژهی پێ بکهم. ئهم تێڕوانینە که خهڵک له کۆماری ئیسلامی ههیانه له پاش ڕووخانی رژیمی پاشایهتی قهد به خهونی تاکه کهسێک نهدههات و ههموان پێیان وابوو گاندییهکی دیکه به ئهخلاق و دهرونپاکی، خهڵکان له کۆیلهتی و دیکاتاتۆری ڕزگار دهکات وهتد. کهس نهیدهزانی چ رۆژگارێکی ڕهش و تاریک چاوهڕێیان دهکات. خومهینی تهنانهت پێش له شۆڕش خاوهن دهسهڵات بوو چۆنکوو فهلسهفهی شێعه وایه و مهرجهع وهکوو خودا مۆقهدهس و خاوهن بڕیاره و هاتنهوهی خومهینی به باوهشی کراوه لهلایهن ههموو گهلانی ئێران پێشوازی لێکرا و بهبێ لێپرسینهوه 98 لهسهتی خهڵک دهنگیان بۆ دا.
ئێسته دێمه سهر کوردستان، خهڵکی کوردستان سوننهن (کرماشان و ئیلام لهدهرهوهی باسهکهیه چۆنکوو لهدهرهوهی شۆڕشهکه بوون) و خاوهن سوننهت و تهریقهتن واته بڕیاری خودا یهکه پاشان محهمهد پاشان 5 خهڵیفهکهیان، و ههر بڕیارێکی له دهرهوهی ئهم 7 کهسه به کوفر و شهیتان پهرهستی دهبیندرێت بۆیه ئاساییه که له کوردستان کۆڵ به خومهینی نادهن و بهشێوازێکی مێژوویی لهگهڵیدا جیاوازن و دوژمنی خوێنی یهکترن و قهد بهلای جهماوهرهوه ئهو فێڵهی تووشی ههموو گهلانی ئێران بوو لێرهدا قبوڵ نهدهکرا بۆیه ئهگهر چهپهکانی ئێران و دێموکراتهکان ههموویان به شێوازێک کهوتنه داوی جمهوری ئیسلامیزم و خومهینیزم، له کوردستاندا بزوتنهوه و حیزبهکانمان پاک مانهوه و له یهکهم رۆژهوه دژ به خومهینی ڕاوهستان ههتا ئهوکاتهی ههر دوو لایهن دهستیان بۆ چهک برد یهکیان بۆ داگیر کردن و یهکیان بۆ پاراستنی سهروهری خۆی. پاشان که دهستی ڕهشی خومهینی بۆ دامهزراندنی دیکتاتۆرییهت ئاشکرا بوو هیچ له چهپهکان و دێموکراتهکانی ئێران نهیانتوانی لهبهرانبهری دا ڕاوهستن چۆنکوو تێیدا زهوب ببونهوه و 98 لهسهت دهنگی یاساییان پێی دابوو.
دووههم هۆکار شاخاوی بوونی کوردستانه که له هێرشه دڕندانهکانی ئاشوور و چهنگیز(ی تورک) و ئهسکهندهرهوه ههتا ئێستا مهڵبهنی شۆڕش و خۆڕاگرین. بۆیه شۆڕش وهکوو تورکمهن سهحرا سهرکوت نهکرا و دهیان ساڵ کوردستانی کرده ئاگر له ژێر پای داگیرکهران.
سێههم هۆکار بۆ شهڕی ئێران و ئێراق دهگهڕێتهوه حیزبهکانمان تهنانهت بۆ لهناوبردنی کۆماری ئیسلامی دهستی دۆستایهتی بهعسی ڕوخاویان قبوڵ نهکرد بهڵام بارودۆخی شهڕ بۆخۆی یارمهتی دهریان بوو چۆنکوو زۆربهی پاسدارهکان لهبهرانبهر عێراق شهڕیان دهکرد و بهشێکی کهمتری بۆ سهرکوتی ئێمه دهمایهوه.
ئهم هۆکارانه بوون بە پشتخانێکی واقێعی بۆ ئیرادەی شۆڕشگێڕانەی حیزبەکان و بوون بههۆی ئهوهی که کورد له یهکهم رۆژهوه ههتا ئێستا بههێزترین حیزب و پێگهی دێموکراتیکی ههبووه و هێچ یهک له نهتهوهکانی دیکهی ئێران چ له بواری چۆنایهتی و چ له بواری چهندایهتی پێنج لهسهدی هێزی ئێمهی بۆ دێموکراسی خوازی یان له ئالتهرناتیڤی جمهوری ئیسلامی نهبووه و پاش پاکتاوه خوێنینهکانی خومهینی حهسرهتیان به ئێمه دهخوازی که بۆ وهکوو کورد هێزێکیان بهدهستهوه نهماوه بۆ بهرهنگاری دیکتاتۆریهتی نوێ.
ئێسته لهم کاته ههستیارهدا بهبێ هیچ جیاوازییهکی بنهڕهتی بەهۆی تاکگەرایی و تاقم پەرەستی دەبێت حیزبهکانمان تووشی ئینشیعاب ببن و پاش 27 ساڵ سهربهرزی دهبێت ببینه گاڵتهی سوڤێنییهکان که دهستێک به دڵیانا بێننن بڵێن دهستی خودا دهنگی نییه خۆیان کهوتونهته گیان یهک و توشی لێک دابڕان و شهڕی نێوخۆیی بوون.
هۆکاری سەرەکی ئهم لێک دابڕانه یهکهم بۆ ڕاپۆڕتهکهی بهیکهر هامیڵتۆن دهگهڕێتهوه. ئهگهرچی ئهو ڕاپۆڕته لهلایهن بوش بایهخێکی پێ نهدرا بهڵام ئهوه بۆخۆی راپۆڕتێک له وهزعی واقێعی رۆژههڵاتی ناوهڕاست بوو. یارمهتی ئێران بۆ تیرۆریسته شێعهکان و تورکیا و چهند وڵاتێکی شوڤێنی عهرهبی بۆ تیرۆریسته سوننهکان ئهمهریکای تووشی قهیرانێکی قووڵ له ناوچهکه کرد، تیرۆریستهکانی سهر به ئێران و تورکیا و وڵاته عهرهبییهکان سهدان ههزار کهسی بێگوناحیان تهقاندهوه و به جینایهته بێبهزهییانهکانیان توانییان پڕۆژهی رۆژههڵاتی ناوینی گەورە ڕابوهستێنن و بێهۆمێدی جارێکی دیکه بهسهر کهسایهتییهکان سهپێندرا. لهلایهکی دیکهوه شهڕهکانی پژاک و چالاکی چهکداری دژ به کۆماری ئیسلامی و تهنانهت کهوتنهخوارهوهی کۆپتهرێکی سوپای پاسداران و زهختێکی زۆر بهسهر کۆماری ئیسلامی بهدهست پژاک بووه هۆی ڕادیکاڵیزە بهشێک له سهرکردایهتی حیزبهکان بهڵکوو جارێکی دیکه رێگای چالاکی پێشمهرگانه لهبهر خۆیان بکهنهوه ئهگهر چی ڕووخانی کۆماری ئیسلامی بهدهست چهند ههزار پێشمهرگه و گهریلا ڕاست نییه بهڵام ههمووان دهبێت ئهم راستییه قبوڵ بکهن زهختێکی یهکجار زۆر دهخاته سهر کۆماری ئیسلامی و دهتوانێ رای گشتی زلهێزهکان سهبارهت به ئێران بگۆڕن و وزهیان پێ ئهدات ههوڵهکهکانیان بۆ لهناو بردنی زۆرتر بکهن و تهنانهت چهند موشهکێک له بنکه ناوهکییهکانی بدهن.
ئێسته دهمهوێ چهند خاڵی بچووک که له دابهشبوونی حیزبهکان کاریگهری ههبووه ئاماژهیان پێ بکهم جیا له دیکهی باسه ناوخۆییهکانیان:
یهکهم کوردستانی ئێرانی بوون یان کوردستانی بوون: زۆر سهیره ههموو حیزبه کوردییهکان له ههموو پارچهکانی کوردستان ناو و ناسنامهی کوردستانییان ههیه یهکێتی نیشتمانی کوردستان پارتی دێموکراتی کوردستان پارتی کرێکارانی کوردستان ... و لێرهدا سهیر ئهمهیه حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و کۆمهڵهی شۆڕشگێڕی زهحمهتکێشانی کوردستانی ئێران، نازانم ئاخری ئێمه کوردستانین یان ئێرانین؟ ئێمه چ جیاوازیهکمان لهگهڵ پارچهکانی دیکه ههیه که عهرهبستانی و تورکستانی نین؟ ئەم ناوانە یەکەم ئەوە دەسەلمێنێت کە شتێکمان بەدەستەوە دابێت دەڵێین کوردستان هی ئهوانه (هی ئێرانه) واتە بەرگێکی هاسان بەدەستەوە دان بۆ داگیرکەری کوردستانە، بۆ دهبێت ههر رۆژههڵات ئهم کێشهیه ههبێت لێرهدا باڵه زۆرینهکان تاوانبارن و لهسهر گۆڕێک دهگرین که تهرمی تێدا نییه
دووههم ئهمهریکا داگیرکاره یان تورک و فارس؟: تورکهکان وفارسهکان سەدان و هەزاران ساڵه دهسهڵاتی ئێمپریالیستیان بهسهر ئێمهدا زاڵه. ئهمهریکا لهو کاتانهی هاوپهیمانی ئێران و تورکیا بوو و ئێمهیان سهرکوت دهکرد وڵاتێکی شارستانی و به تهمهدۆن و دۆستی گیانی نهتهوهکان بوو بهڵام ئێسته که نۆرهی ئێمه گهییشت وڵاتێکی خراپ و داگیرکهره؟!!!! و سهڵتهنهت تهڵهبهکان و دیکهی ئێرانچییهکان دهیانهوێت لهبهرانبهری دا شان به شانی جمهوری ئیسلامی شهڕ بکهن! و وڵاتهکهیان؟!! له دابهشبوون بپارێزن! لێرهدا دهبێت ئاماژه بهوه بکهم ئهمپریالیست ئهو وڵاتهیه نهتهوهیهکی دیکه بخاته ژێر فهرمای خۆی و سهرکوتی بکات ونهتهوهی فارس و تورک وڵاتی ئێمهیان داگیر کردووه و ئێمپراتۆرییهتیان بهسهرمان دا زاڵه. نازانم بۆ ئەمەریکایەکی چەند سەد ساڵە به ئهمپریالیست بزانین و ئەو ئەمپریالیستانەی هەزاران ساڵە دەسەڵاتی ئێمپراتۆریەتیان بەسەر وڵاتەکەماندا زاڵە بە ئێمپریالیست نەزانین و تا دوایین دڵۆپی خوێنمان لەگەڵیاندا شەڕ نەکەین. نازانم نهوتی کهرکوک سهدام بیخوات و پارهکهی بکاته گیرفان شوڤێنیزمی ئارهبی چاکه یان ئهمهریکا به پێی یاسا لێمانی بکڕێت و پارهکهی پێمان بدات؟! نازانم کرێکاری کۆریای باکوور و ڤێنێزۆئێلا و ئێران لهم دژه ئەمەریکی بوونیانە چییان دهسکهوتووه که ئەمەریکا دژی چهوساوهکان ناو ببەم؟ کرێکاری کوریای باکوور و ڤێنێزۆئێلا و تهنانهت له کوبای مهڵبهندهکهی گیڤارای گهوره ئێسته بۆیان ههیه دژی ئهمهریکا بن؟ لهم وڵاتانه کرێکار به مانگێ 50 دۆلار و 100 دۆلار دهستی دهکهوێت کهچی له کۆریای باشور و تورکیا و ژاپۆن به مانگانه 700 تا 1500 دۆلار مافی خۆیان وهر دهگرن واته مافی کرێکار و زهحمهتکێش له دۆستایهتی ئهمهریکایه ئهگهر گیڤاراش کورد بوایه و لهم سهردهمه ژیانی بکردایه یارمهتی ئهمهریکای بۆ رزگاری نهتهوهی کوردی قبوڵ دهکرد چۆنکوو وهکوو فیدێل ئیدێئۆلۆگ نهبوو بهڵکوو سهربهرزی و گۆڕانی باری ئابووری چهوساوهکان تهنیا ئارمانی بوو.
سێههم ئوردوگا یان قهندیل: ئۆردوگا دیوارێکه له نێوان حیزبهکان و خهڵک و جیهانی دهرهوه. دهبێت به ههموو لایهنێک مهجالی چالاکی بدرێت کهسانێک دهبێت لهگهڵ حکومهتی ههرێم تێکهڵ بکرێن و لهوانه سهلاح موهتهدی و فهرهیدون جوانڕۆیی ببینن سهرهڕای ڕابردوویان که ڕهخنهی زۆر دهبیستم بهڵام ئهوه گرینگه ئێستا یارمهتی دهری یهکێتی و پارتی و حکومهتی ههرێمن و کاتی خۆی فهرێدون جوانڕۆیی پێشمهرگهی شۆڕشی ئهیلول بوو یان کاتی خۆی بارزانییهکان له کۆماری مههاباد پێشمهرگهی کۆماری کوردستان بوون و گوێڕایهڵی پێشهوای مهزن. ئهم تێکهڵییه یارمهتیمانه بۆ پهروهرده کردنی کهسانێک بۆ بهڕێوه بردنی رۆژههڵات له ههر چهشنه گۆڕانێک چۆنکوو ئهگهری ئهوه ههیه لهم کاتانهدا تیرۆر رێگهمان پێ نهدات به پرۆژهیهکی درێژماوه پلانی پێکهێنانی دهسهڵات بۆخۆمان داڕێژین و ئهگهر کادری پسپۆڕ و بهئهزمون مان نهبێت تیا دهچین. کهسانێک که دهیانهوێت کاری چهکداری بکهن دهبێت وهکوو هێزێکی جودا له حیزب مهجالیان پێ بدرێت و بهم جۆره چالاکییهکانیان لهسهر پارتهکان ناکهوێت و بۆ نموونه 100 کهس بهپلانی خۆدی حیزبهکان بهناو جودا ببنهوه و ههر کهسهیان دهیهوێت ئهوه قهندیل و ئهوه 100 کهس که له حیزبی فڵان جیا بوونهتهوه و حیزبی ئێمه هیچ کردهوهیهکی ئهوانه به ئهستۆ ناگرێت، کهسانێک که توانای سیاسییان ههیه دهبێت مهجالی بهشداری له میدیاکان پێیان بدرێت و به ههر شێوازێک بکرێت دهبێت کهسایهتییهکان له پهراوێز نهمێنن.
چوارهم نهرمی نواندن لهبهرانبهر پان ئێرانییهکان و تورکه شوڤێنییهکان: بهڕاستی زۆرێک له کاتهکان پێویسته نهک ئێمه بهڵکوو ههموو لایهنێک تا ڕادهیهک له خۆی پاشهکشه بکات بۆ ئهوهی دۆست و هاوپهیمان بۆ خۆی بدۆزێتهوه بهڵام ئێمه پێیان قبوڵ دهکرێت لهگهڵ سهڵتهنهت تهڵهبهکان بهو ناو خراپییهیان دانیشتنمان ههبێت بهڵام لهگهڵ لایهنه کوردییهکان یان دانیشتنمان نییه یان تا 2 قسهی چاک بکهین 3 جار بهگژی یهک دا دهچین و ئهمه له دژی بهرژهوهندی درێژماوهی نهتهوایهتییه سهیری ئیسراییل بکهن سهدان پارتی و حیزبیان ههیه له چهپی چهپ تا ڕاستی ڕاست بهڵام که باسی بهرژهوهندی نهتهوایهتی دێته پێشهوه چهپی چهپ لهڕاستهکان نهتهوه پهرهست تره ئێمه چهپی وامان ههیه یهکهم دوژمنی ئاڵای نهتهوهکهی خۆیه و قۆڕبهسهر ئێمه که ئهو شۆڤینییانه چهپمان بن!
پێنجهم دێموکراسی نێوخۆیی حیزبی: بهڕاستی لهکاتێک که تۆ 1 مێتر خاکت نییه تێیدا بحهسیتهوه باسی دێموکراسی پێم گاڵتهیه باسی ئیدیۆلۆژیک و سیاسی له دهسهڵات دا مانای ههیه کهتۆ دهسهڵاتت نییه پێش بهدهسهڵات گهییشتن نازانم دێموکراسی بهسهر 2 تێکۆشهر دا بکهین به گورز که بگهین بهچی؟ من ههتا ڕزگاری کوردستان ههر چهشنه شهڕ و باسی ئیدیۆلۆژی و سیاسی به گاڵته نهبێت بههیچی دیکه نایبینم.
1 کوردستان 4 پارچه 4 پارت (ی ناشۆنالیست)!
شهڕی نێوان ئهمهریکا و ئێران لهم کاتهدا له بهرژوهندی ئهمهریکا نییه و نایهوێ وڵاتهکهی به فشارهوه تووشی شهر ببێت بهڵکو بنبڕ کردنی تیرۆر دهبێت له بواری ماتریاڵ ئاههنگی ئابووری ئهمهریکا وهکوو بنهمای ئابووری ههموو جیهان تووشی هیچ چهشنه زهختێک نهکات و دووههم باری ئایدیال و زهینی ناوچهی رۆژههڵاتی ناوهڕاسته که ههر چهشنه زهختێکی دیکه تووشی پهرهسهندن و تهقینهوهی فاشیسمی دهکات. ئێران لهم لێڵاوه ماسی خۆی دهگرێت و دهیهوێت به چنگ و دننان نیشان دان و پێک هێنانی چهکی ناوهکی تهمهن درێژی بۆ خۆی بکڕێت. ئێستهکه ئهمهریکا دهبێت له دوو ڕێانی چهکی ناوهکی ئێران و تهقینهوهی فاشیسم یهکیان ههڵبژێرێت. گهمارۆی ئابووری هیچ کاریگهرییهکی لهسهر ئێران نییه چۆنکوو ئێران ئهو شته بهدهستی دێنێت بایی زۆر زۆرتر لهمانهیه و بیست و چهند ساڵه به ملیارد دۆلار پارهی نهوتی ئهحوازی لهم ڕێگه دا سهرف کردووه. له ئهگهری هێرشی ئهمهریکا بۆ سهر ئێران که به بڕوای من تهنها پاش سهقامگیری باری ناوخۆی عێراق دێته ئهنجامهوه. له ئهگهری هێرشی ئهمهریکا بۆ سهر ئێران چهند خاڵێکی گرینگ ههیه که پێویسته ئاگامان له ههموویان ههبێت و بهرژهوهندی نهتهوهیی مان لهم خاڵانه ههڵسهنگێنین
1- کهرکوک
2- تورکیا
3- ههوڵی پان ئێرانیسم بۆ بهرگری له ههڵوهشاندنهوهی سوپای پاسداران
4- موشهکبارانی وڵاتانی کهنداو
5- ڕهشه کوژی سوپای پاسداران و سهرههڵدانی تیرۆری کوێر
6- یهکیهتی و هاوپهیمانیهتی ناوخۆ
1- کهرکوک گرینگ ترین خاڵ بۆ بهرژهوهندی نهتهوایهتی کوردستان و بنهما و تهنها رێگا بۆ پێکهێنانی وڵاتێکی سهربهخۆی کوردییه، بۆیه قووڵ بوونی نێوان پهکهکه و تورکیا یان ئێران و ئهمهریکا، پێش له جێبهجێ کردنی مادهی 140 زۆر مهترسی داره و بێ گهرهنتی وهرگرتن له ئهمهریکا بۆ گهڕانهوهی کهرکوک نابێت بههاسانی خۆمان له ئاڵۆزیهکی زیاتر له ناوچهکه بهشدار بکهین.
2- تورکیا راستهوخۆ یان ناراستهوخۆ له داهاتووی ئێران، و دژ به بهرژهوهندی کوردستان بهشداری دهکات. پێ ناچێت دهسهڵاتی ئیسلامگهراکان له تورکیا رێگه به بهکارهێنانی ئهنجهرلیک بدات بۆ هێرش کردنه سهر ئێران، بهڵام کهماڵیستهکان و دیکهی پان تورکیستهکان فشار دهخهنهسهر دهسهڵات بۆ بهشداری له ئازهربایهجان. له ئهگهری لهشکهرکێشی تورکیا بۆ ئازهربایهجان ئهگهری ئهوه ههیه ورمێی دڵی رۆژههڵات، سهڵماس و ههموو شار و ناوچهو گوندهکانی پارێزگای ورمێی دڵی رۆژههڵات و تهنانهت بهشێک له موکریان واته بهشێکی زۆر له کوردستان داگیر بکات چۆنکوو هیچ یاسایهکی مرۆڤی له پانتورکیسم بوونی نییه. و ئهگهر هێرش نهکات هێنده پاره و چهک به ئازهرییه توندڕهوهکان ئهدات ههتا باری ستراتێژیکی نێوان کورد و ئازهری، دژ به بهرژهوهندی کورد بگۆڕدرێت.
3-پان ئێرانیستهکان خاوهن هێز و دهسهڵات له ئهگهری ڕووخانی کۆماری ئیسلامی دا نیهن بۆ دهسهڵات گرتن و سهرکوتی کوردستان، ئهحواز، ئازهربایهجان، بهلوچستان و...هتد و پێک هێنانی سوپایهکی دیکه بۆ بهرهنگاری نهتهوهکانی ئێران ساڵهها ئهخایێنێت بۆیه له لایهن نوریزاده و گهنجی و چهند کهسێکی دیکه پلانێک له دهست دایه بۆ دابهشکردنی سوپای پاسداران بۆ دوو بهش، سوپای چاک و سوپای خراپ. نوریزاده له چاو دیکهی پان ئێرانییهکان پیاوێکی چاکه بهڵام ئهم پلانهی مهترسی داره. نوریزاده و گهنجی به ئاشکرا گوتییانه یهک له سهتی سوپا جینایهتکاره بهڵام 99 لهسهتی دیکه چی؟! ئهمه لهچاو چاودێرێکی سادهی سیاسی ههوڵێک دهژمێردرێت بۆ دوو بهرهکی خستنه نێو سوپای دوژمن بهڵام نوریزاده بهڕاستی وهها یوتوپیایهکی له زێین دایه و له ئهگهری ڕووخانی نهرمی کۆماری ئیسلامی به شێوازی ڕووخانی سهدام، مهترسی ئهوه ههیه ههوڵێکی زۆر بدرێت بۆ بهرگری له ههڵوهشاندنهوهی سوپای پاسداران و بههۆی هاودهنگی پان ئێرانیستهکان بۆ بهرگری له دابهشی ئێران به ههر وهسیلهیهک ترسی زۆر ههیه سهرکردایهتی سوپا لهگهڵ کهسانی دیکه بگۆڕن و بهدهنهی بهێڵنهوه بۆ بهرهبگاری ئێمه و دیکهی نهتهوهکان. گهنجی دیاره تهنها چزێکی چێژتووه ئهگینا زهینیهتی ههر ئهو پاسدارهی جارانه. سهرنهکهوتنی چهڵهبی و دارودهستهی بۆ بهرگری له ههڵوهشاندنهوه سوپای بهعس تهنها بههۆی دژایهتی زۆرینهی عێراق واته شێعهی عێراق بوو بهڵام له ئێران زۆرینه خۆیانن و ئاوهها پلانێک بههاسانی جێبهجێ دهکرێت بهتایبهت بیانووی عێراق دێنن که وههامان بهسهر دێت بۆیه سوپا نابێت ههڵوهشێتهوه! ئێمه دهبێت ههر له ئێستاوه لهبهرانبهر ئهم پلانه ڕاوهستین و وهها ئهگهرێک شهرمهزار بکهین.
4- ئێران توانی موشهکییهکی زۆری ههیه و ساڵهها دهسکهوتی ملیارد دۆلاری نهوتی بۆ موشهک کڕین له روسیا و دروست کردنی چهکی ناوهکی سهرف کردووه و له ئهگهری ههر چهشنه هێرشێک وڵاتانی کهنداو وهکوو پارێزهرانی بهرژهوهنی ئهمهریکا دهخاته بهر هێرشی موشهکی و تهنانهت تهنگهی هۆرمۆز دادهخات و ئاژاوهیهکی بێوێنهی مێژوویی دهخاته نێو بازاڕی نهوت بۆیه فشار هێنانی ئهمهریکا له جبههیهکی دیکه وهکوو کوردستان فشار دهخاته سهر دهسهڵات بۆ پاشه کشه له کهنداو و ئێمه دهبێت پێگهی خۆمان بۆ داهاتوو لهم کاتهدا بههێز بکهین.
5- سوپای پاسداران ئیدێئۆلۆگه و پێدهچێت بهشێکی زۆری دهست به ئێنتیحار بدهن و کهسانێکی زۆر پهروهرده کراون و مێشکیان شۆردراوهتهوه بۆ وهها کاتێک بهڵام ئێمه کورد بههۆی جیاوازی زۆرینهی کوردستان چ سوننه و چ یارسانی لهگهڵ ئایدیای شێعهی جهعفهری ویلایهتی فهقی، له کردهوهی خۆکوژی تا رادهیهک پارێزراوین و ئهگهر کهسانێک بۆ پاره یاری دهدهری رژیم بوون لێرهدا بههۆی نهبوونی باوهڕی ئیدیۆلۆژیک دهست نادهنه کردهوهی خۆکوژی و بههاسانی دهسهڵات بهجێ دههێڵن و دهرفهتێکی تایبهتمان بۆ دهخوڵقێت بۆ پێک هێنانی ههرێمی کوردستانێکی دیکه.
6- کورد بۆ خۆی تاڕادهیهک دهستی داوهته ئینیحار و نایهوێ تیرۆریستان له ناوی ببهن. دابهشبوونی دێموکرات و کۆمهڵه بۆ 2 دێموکرات و 2 کۆمهڵه شایهد بۆ کاک مستهفا و کاک عهبدۆڵڵا موهتەدی گرینگیهکی نهبێت بهڵام دابهشی هێز له رۆژههڵاتی بێ دهسهڵات و بێ هێزدا بهڕاستی زۆر گرینگه ئێمه زۆرتر لهوانه دوژمن مان ههیه که بمانهوێت له بهرانبهر یهکدا بوهستین. نهتهنها یهک بوونهوهی ئهم دووبهرهکییانه بهڵکوو پێک هێنانی هاوپهیمانیهتی ستراتێژیکی نێوان دێموکرات و کۆمهڵه و تهنانهت بهشداری پژاک لهم هاوپهیمانیهته نهتهوهییه زۆر پێویسته، هاوپهیمانییهتی نێوان دێموکرات لهگهڵ توده و کۆمهڵه لهگهڵ جهماعهتی مهنسور حێکمهت بخهینه بیر خۆمان و ببینین یهکیان له باوهشی کۆماری ئیسلامی کهوت و یهکیان له باوهشی شوڤینیسمی فارس بۆیه تهنها هاوپهیمانی ئێمه خۆمانین و نابێت جگه له خۆمان چاوهڕوانی هاوپهیمانی کهسی دیکه بین و پاوانخوازی یان شهڕی ئایدیا دهبێت فیدای بهژهوهندی نهتهوایهتی بکرێن.
عهلی جوانمهردی ههواڵنێری رادیۆ فهردا و بهم دواییانه ههواڵنێری دهنگی ئهمهریکایه عهلی کوردی رۆژههڵاتی کوردستانه. باسی ئهدهبیاتی سیاسی بابهتێکی زۆر ورد و ئاڵۆزه. پێویسته ئاماژه بکهم ئهمهریکا به هۆی بهرژهوهندی خۆی له شهڕی سارد، تورکیای وهکوو گرینگترین هاوپهیمانی خۆی له ناوچه دا دهبینی و پێویستی ههبوو بۆ دڵی تورکیا پهکهکه به رێکخراوێکی تێرۆریستی بناسێنێت بهڵام پاش رزگاری ئێراق، پهکهکه و ئهمهریکا له 60-70 کیلومهتری یهکدا به ئاشتی دهژیان واته ئهمهریکا پهکهکه له پراکتیک دا به تیرۆریست نازانێت و ئهم جیاوازی سیاسهتی خوارهوه لهگهڵ سهرهوه دا له میدیای ئهمهریکاش دا رهنگ دهداتهوه ئهگهر تۆزێک وریایی سیاسیمان ههبێت دهبینین میدیا دهوڵهتییهلانی ئهمهریکا ڤی ئۆ ئهی بریتانیا بی بی سی ئهڵمان دۆی چێ ولێ و ههموو زلهێزهکانی رۆژئاوا چهکدار و شهڕوان بۆ پێناسهکردنی پهکهکه بهکار دههێنن و ئهمهش بهشێک له سیاسهتی خوارهوهیه و ئاشتی خوازی مرۆڤ دۆستانهی پهکهکهش باس دهکرێت لهو میدیا سیاسی یانهدا و پێنج جار شهڕ راگرتنی پهکهکه وهکوو گورزێک دژ به دهسهڵاتی نوێی تورکیا بهکار دهبهن و واتیکانیش به هۆی ئهرمهنییهکانهوه پاش کورد یهکهم دوژمنی تورکیایه، واتیکان جێگای رێزی ههموو خهڵکانی رۆژئاوایه. ئێسته دێمه سهر ئهدهبیاتی عهلی جوانمهردی، یهکهم ئهوهی میدیاکان ههموویان باسیان له بهدیل گیرانی 8 سهربازی تورکیان کرد بهڵام عهلی جوانمهردی به بارمته گرتنی! 8 سهربازی تورکی ڕاگهیاند ، ئهم ئهدهبیاته له ئهمهریکا و له سیاسهتی ئهمهریکا جێگهیهکی نییه و کاربهدهستانی میت بهکاری دهبه با کاک عهلی بهداوی ئهم وتانهی میدیای تورکی نهکهوێت.
دووههم، ئهمهریکا پژاک سهربهخۆ دهزانێت و پژاک هاوپهیمانیهتی نهێنی پهکهکه و ئهمهریکایه، و دهبێت ئاماژه بهوه بکهم ئهمهریکا و پهکهکه نایانهوێت ئهم پێوهندی یه دهربکهوێت چونکوو به بهرژهوهندی ههر دوو لایهنه.
سێههم میدیاکان پارتی کرێکارانی کوردستان بهکار دهبهن که بۆ ئۆتۆنۆمی و مافی کورد له تورکیا خهبات دهکات بهڵام عهلی جوانمهردی رێکخراوی تێرۆریستی پێ کا کا که هێرش دهکاته سهر خاکی تورکیا؟!!! و سهربازانی تورک دهکوژێت بۆ پێناسه کردنی پهکهکه بهکار دهبات. ئهم وتاره به ئهوپهڕی ڕێز بۆ کاک عهلی نوسراوه و هیوادارم له ههر شوێنێک دا بهرژهوهندی نهتهوایهتی نهتهوهکهمان یهکهم ئهرکی سهرشانی ئێمه بێت. دهنگی ئهمهریکا و کوێ و کوێ ئهگهر باسی سهربهخۆیی دهکهن بهڵام ههرههموویان پارێزهری بهرژهوهندییهکانی نهتهوهکهی خۆیانن و ئهرکی ئێمهش ئهوهیه پارێزهری پرهنسیپه مرۆییهکانی خۆمان بین.
جهلال جهلالیزاده ئهندامی دوو خولی مهجلسی شۆرای ئێسلامی ئێران له ماڵپهڕی بۆ رۆژههڵات وهڵامی پرسیاری خوێنهرانی ئهم ماڵپهڕهی دایهوه و زۆرێک لهو وهڵامانه بهلامهوه سرنج راکێش بوون و پێم وابوو به بێ ڕوونکردنهوه و رهخنه له ناوهرۆکی وهڵامهکانی ئهرکی ئهخلاقی خۆمم بهڕێ نهبردبێت بۆیه کورتهیهک له وته سرنجڕاکێشهکانی جهلالی زادهم خسته بهرباس و لێکۆڵینهوه و ههندێک تێبینیم بۆ ئهو وتانه بۆ خوێنهران بڵاو دهکهمهوه. ئهو بهشانهی له گیومه دا هێناومه دهقی وتهکانی بهرێز ئهندامی پێشووی مهجلیسی شۆرای ئیسلامی ئێرانه.
-
من هه لبژارده ی شاره کانی سنه ودیواندره وکامیاران بووم بهلام خوم به نوینهری هه مو کوردهکان دهزانی
یهکهم بهڕێزیان ئاماژه دهکهن که گوایه خۆی به نوێنهری ههموو کوردهکان دهزانێت بهڵام وهکوو سهرۆکایهتی زانکۆی کالیفۆرنیا به سهرۆک کۆماری ئێران راگهیاند ئێره ناوهندێکی روناکبیرییه و ئهگهر پڕوپاگاندای پۆپۆلیستی بکرێت رووبهڕووی گاڵتهی روناکبیران دهبێتهوه ههڵبژاردنی ئێوه بهقهد ههڵبژاردنی سهرۆک کۆمار ئهحمهدی نێژاد مهشرووعییهتی ههیه چۆنکوو ههردوو له یهک فیلتهر دهرچوون و لهیهک سیستهم گهیشتوونهته دهسهڵات و لهیهک سیستهم ئیشتان کردووه بهڕێزم کوردستان وڵاتی شههیدانه تاکهتاکه دار و بهردی رۆحی ئهم وڵاته به خوێنی شههیدان ئاو دراوه و ئێوه سهرهڕای رێزم ناتوانن له دهسهڵاتێکی دژه خهڵکی که رێبهرانی ئێمهی یهکهیهکه کوشتووه و تێرۆری کردووه یان رێی ههندهرانی شاخ و وڵاتی غهریبیان داوهتهبهریان خۆت به نوێنهری خهڵکی کوردستان بزانیت. ئایا ئهوانهی له پهرلهمانی بهعس کورد بوون و وهکوو نوێنهری کوردستان خۆیان پێناسه دهکرد ئێسته لهکوێن... .
-
نه ته نیا کورده سونییهکان بهلکوو کهمینهکانی تر که سونین به داخهوه پیَشیل کراوه ... به لام کورده شیعه کان زور ته نگو چهلهمه یان نیهو وا بزانم ئه مه به لگهیهكه بو که متهرخه می یان سهبارهت به مه سه له ی نه ته وایه تی ته ئسیری مه زهه بی كه له لاوازکردنی هه ستی نه ته وهئی مه سهلهیکهی گرینگه.
بۆ پێت وایه کرماشان ستهمی لێ نهچووه به چاو سوننه نشینهکان؟ کرماشان زۆر زۆرتر له بهشهکانی کهی رۆژههڵات ستهمی لێ چووه ستهمی لهخۆ نامۆیی و بۆحران ناسنامهیی پشتی کرماشانی شکاند. دهسهڵات وهها بیرۆکهیهکی بڵاو کردهوه که گوایه کوردهکان یهزیدین ( مهبهستیان ئێزهدییه) و من له خهڵکی کرماشان پرسیارم دهکرد یهزیدی! بهچی دهڵێن و دهیانگوت کێ گهل و کێ گهل وههایان دهگوت که کوردهکان شێوازێک له سۆننهن که لایهنگری یهزیدن! ئهو یهزیدهی که سهری حسێن ی کچهزای پێغهمبهری بڕی و ههندێک له مهزههبییهکان کورد بوونی خۆیان حاشا دهکرد و دهیانگوت ئیمه شیعهین خودا نهکهی ئیمه یهزیدی بین، بهڕێزتان ساڵهها فێقه و ئێلاهیاتت خوێندوه دوو رۆژیش بهسهری زیاد بکه دوو کتێبی رهوانکاوی جهماوهر بخوێنهوه و ببینه ئهوهی به کوردێک ئاوهها روانگهیهک له رێی مهزههب بکهن به بهشێک له بروا دهروونییهکانی تووشی چ گرفتێکی دهرونی دهبێت؟ ههر ئهو گرفتهی کۆمهڵگای مۆدێرن له سهرههڵدانی هیپییهکان به خۆیهوه دیتی له کرماشان به هۆی ئهم بۆحرانه هۆڤییهتییهوه سهری ههڵدا و مادهی سڕکهر بوو به بهشێک له ژیانی رۆحی ئهم بهشه و وههای کرد مادهی سڕکهر زۆربهی خهڵک له خۆیهوه بگرێت و کرماشان ببێته گهورهترین شوێنی مۆعتادهکان له ئێران و له ههر مێوانییهک دا بۆ لهبیر کردنی گرفته دهروونییهکانی کۆمهڵگای کرماشان مادهی سڕکهر وهکوو چای و میوه لهماڵهکان دادهنرێت. بهڕێزم ئێوه که خۆتان به نوێنهری ههموو کوردهکان دهزانن ئهم کێشه دڵتهزێنهتان لێک داوتهوه بۆ خۆتان؟ یان تهنها نوێنهری کورده سوننهکانن؟
-
مه سهله ی کورد له مه سهلهیهکی ناو خوئی دهرچووهو بوته مهسهلهیهکی جیهانی
-
مهگه ر کورد مندالی زر داکه که له مافی نه ته وه ئی بی به ش بی؟ بو هه موو گهلیک مافی بوونی هه بی به لام کورد هه میشه بن ده ست وه زیر چه پوک بی
ئهگهر کێشهی کورد کێشهیهکی جیهانییه و ئاوهها بڕواتان به مهسهلهی نهتهوایهتی کورد ههیه ئێوهی نوێنهری ههموو خهڵکی کورد بۆ له پهرلهمان باست لهسهری نهکرد و لێره باسی لهسهر دهکهیت؟
ئێمه له ریش دانان بیرۆکهیهکی چاک مان نییه بهتایبهت بۆ ئهوانه به شێوازێک سهر به کۆماری ئیسلامی بوون. وه ئێسته بۆ بهیهکجارریشتان نهما. شایهد ئهم دهسهڵاتهکهی دیکه کراوات و رۆژئاوا و ریشی سافی خۆش دهوێت.
روناکبیری مهزههبی شتێکی چاکه ئهگهر مهزههبییهک بتوانێت روناکبیر بێت بهڵام کێشهی ئێمه ئهوهیه ئهو مهزههبییانه دهیانهوێت له سیاسهت دا بهشداری بکهن و یهکیان خۆتانن سیاسهتمهدارانهی وهکوو جهنابتان که روناکبیری مهزههبین (ئێسلام) دهبێت بڕوایان به ئێسلام ههبێت. ئێسلام به مانای تهسلیمه. له قۆرعان بڕیار دراوه به تهسلیم بوون بهم بڕیارهی خودا که ئهو کافهرهی وڵاتتانی داگیر کرد جههادی لهگهڵ بکهن و بیکوژن. ئهگهر ئێسلام سیاسهت بهجێ نههێڵێ دهبێت یهکیان بکات یان وهکوو عێراق حهفتسهد ههزار مرۆڤی بێگوناح لهم جههادهدا بکوژێت چۆنکوو هیچ رێگهیهکی که بۆ جههاد و دهرکردنی کافهران له شهڕ (جههاد) دا و جێبهجێ کردنی بڕیاری خۆدای نییه یان دهبێت پشت به بڕیاری ئێسلام بکات و ببێته کافهر!. واته ئێسلام به بێ بهجێ هێشتنی سیاسهت رێگایهکی بۆ پاراستنی ئیسلامییهتی خۆی نییه.
-
ههر گروپیک که ... و چه ک به کار نه هینی جیگای ریز وئیحترامه
-
3 ره شه مه چه قازانجیکی بۆ گه له که مان بوو غه یر له وه که عده یهک ده یانویست بارو دوخی سالی 59 بگرنهوه وه باری هیمنی تیک بده ن ... جا خوزیا روژی دکتر رمهزان زاده بیره وه ریه کانی سه باره ت به و روداوه ئه نوسی تا ئهمان ئه زانی کی له پشت په رده دا مه عره که ی گیراوه.
ئێوه له ئاستێک دا نین سێههمی رهشهمه ههڵ بسهنگێنن چۆنکوو دهسهڵاتهی که جهنابت بهشداری بویت رۆڵهکانی ئێمهی دایه بهر دهسڕێژ و شههیدیانی کرد.
بروسکه (بێسیم) تان بهدهستهوه بووبێت یان نا هیچ کامهیان ناسهلمێت مهگهر به وێنه یان شاهێدێک که بتوانێ شههادهت بدات بۆیه باسی لهسهر ناکهم. بهڵام نازانم مهعرهکه گێڕان مانای چییه ئهگهر مهبهستت ئهوهیه دیمۆکرات و کۆمهڵه دهستیان ههبووه ههموومان دهزانین کۆمهڵه و دیمۆکرات لهنێو خهڵکدان و ئهمه مهعرهکه گیری نییه شۆرشێکی دژه دیکتاتۆرییهته بهڕێز. وڵاتی خۆیانه خاکی خۆیانه خهڵکی خۆیانه مهعرهکهگێڕن بهڵام سوپای پاسداران و گاردی سهرکوت و لایهنگرانی مهعرهکهیان نهگێڕاوه خهڵکی بێ سیلاح و جهماوهر دهدهنه بهر دهسڕێژ؟
-
هه م کوردم و هه م موسلمانم بو ههر کوردیک به هه ر بیر وباوه ریکه وه غه یر له فاشیست ریزم هه یه.
بهرێزیان دهڵێن بۆ ههموو کوردێک به ههر بیرورایهک رێزم ههیه جگه له فاشیست کهسێک له دورهوه سهیر بکات وهها تێدهگات کورد بهشێکی که بهرچاون له باوهرمهندانی فاشیستن که دهبێت مهحکوم بکرێن.
-
خه باتی نه ته وه که مان له مه رحه له یکی ناسک وزور گرینگ دایه ... به لام بزانین دوسمان نیه و ...
بهڕێزیان دهڵێن پرسی کورد له قۆناغێکی ناسک دایه بهڵام بزانین دۆستمان نییه بۆ دۆستمان نییه ئێوه شایهد دۆستتان نهبێت بهڵام ئێمه له ههموو مێژوی کوردستان دا وهکوو ئێستا دۆستمان نهبووه. یهکهم زلهێزی جیهان و دیکهی هاوپهمانان ئێسته دۆستی کوردن و فهرانسهش پێدهچێت بهرهو هاودهنگی ئهوان بڕوات شێعهی ئێراق نهک وهکوو دۆست بهڵکوو هاو ستهمی کوردهکان بووه و تارادهیهک زۆر لێک تێدهگهین ئهوروپا لهسهر کێشهی کورد هێنده زهختی کردۆته سهر تورکیا که یاسای بنهڕهتی ئاتاتورک بۆ یهکهم جار زمانی کوردی تێیدا به رهسمی دهناسرێت و خوێندن به کوردی ئازاد دهکرێت.
ئهم بابهتهم لهسهر بابهتی خوارهوهی جهلال جهلالیزاده له ماڵپهڕی بۆ ڕۆژههلات بڵاو کردۆتهوه
دهقی وتهکانی جهلالیزاده لهماڵپهڕی بۆڕۆژههڵات http://www.4rojhelat.org/index.php?id=1151
لهم ماوهیهدا سیاسهتی دهرهوهی ئهمهریکا تووشی قهیرانێکی قووڵ بووه و بایهخ نهدانی ئهمهریکا به کورد، ستراتێژیک ترین هاوپهیمانی له ناوچهکه و پێک نههێنانی پایهگایهکی ستراتێژیک له کوردستان، جیهانی تووشی گهشهسهندنی فاشیسمی نوێی ئیسلامی له ناوچهکهدا کردووه.
به چاوخشاندنێک به گۆڕانکارییه کانی ئهم دواییه قووڵایی ئهم بزووتنهوه جیهان لهخۆگره مان بۆ دهردهکهوێت.
له تورکیا پاش 80 ساڵ دژایهتی و بهرهنگاری کۆماری تورکیای کهماڵیستی بۆ بنبڕکردنی ئیسلام گهرایی عۆسمانی له تورکیای نوێ دا، دیسان ئیسلامگهرایی و ئهم جار به شێوازێکی دێموکراتیک ههموو دهسهڵاتی تورکیای بهدهستهوه گرتووه ئەمە بۆ ئێمە زۆر چاکە سەگەکەی ئیسلامگەراکان بەو هەموو مهترسییهی بە کەمالیستەکانی تورکیا شەرەفی زۆرتری هەیە، بەڵام بۆ جیهان هێندەش چاک نییە لە تورکیا هاوپهیمانیهتی تورکیای کهماڵیستی لهگهڵ ئێسرائیل و ئهمهریکا بهرهو هاوپهیمانیهت لهگهڵ حهماس و سوریا و ههندێک له تیرۆریستان لهگۆڕاندایه و چاوپێکهوتنهکانی دهسهڵاتی ئیسلامی نوێی تورکیا لهگهڵ رێبهرانی سوریا و حهماس له ساڵی رابردوو ئهم گۆڕانه نهرمهمان بۆ دهر دهخات.
پاش ماوهیهکی کهم لهم گۆڕانهی تورکیا، دهزگای زانیاری ئازهربایهجان ههواڵی کودهتایهکی حیزبۆڵای ئازهربایهجان، تورکیای دووههمی ناوچهکه بڵاو دهکهنهوه که پووچهڵ کرایهوه چهند رۆژ پێش له ئێستا 6 چهکداری دیکهی حیزبۆڵای ئازهربایهجان لهلایهن دهزگای زانیاری ئازهربایهجان پێناسه کران که گوایه پلانێکی دیکه له ئارادا ههبووه له لوبنان حیزبۆڵای ئێسلامگهرای رادیکاڵ له ههڵبژاردن دا دهسهڵاتی زۆرتر بۆتهوه و له فهلهستین، حهماس له ههڵبژاردن دا زۆرینهی بهدهست هێنا و پاش ههوڵی ئهمهریکا، ئێسرائیل، میسر و عهرهبستان بۆ پشتگیری له فهتح و تهنانهت ناردنی چهکێکی زۆر بۆ فهتح بهڵام حهماس کودهتای کرد و لهمهش دا سهرکهوت و فهتح شکستی هێنا.
جێگری بێن لادهن لهم چهند رۆژهدا وتارێکی دهنگی بڵاو بۆتهوه که تێیدا هاتووه گروپێک له لیبی بۆته هاوپهیمانی ئهلقاعێده واته له مێسر لیبی سوودان و... دا ئیسلام رادیکاڵتر بۆتهوه. ههر لهم کاته دا ئهمهریکا پشتیوانی له مێسر دهکات بۆ ئهتۆمی بوونهوه و نهزانانه جیهان دهخاته مهترسییهوه بیر لهو رۆژه ناکات که میسر بکهوێته دهست ئهخوانهوه. F14 بهرزافڕهکانی لهبیر کردووه که به شای ئێرانی ئهدا، ئێسته لهدهستی کێن؟؟
له پاکستان دۆخهکه زۆر ئاڵۆزه. پاکستان خاوهن 60 بۆمبی ئهتۆمی یه و تهنها وڵاتی ئیسلامی خاوهن بومبی ئهتۆمییه و له لایهکی دیکهوه بێن لادهن له پاکستان له سهرۆک کۆماری پاکستان لایهنگری زۆرتری ههیه لهم وڵاته خاوهن چهکی ئهتۆمییه دا! ئهمهریکا دهڵێت که گوایه تیمێکی کۆماندۆیی تایبهت له ئهمهریکا پێک هێنراوه که له ئهگهری ڕووخانی مۆشهڕهف و دهسهڵات کهوتنه دهس ئهلقاعێده دهتوانن له ئۆپێراسیۆنێکی زهربهتی ئهم بۆمبانه بۆ ههتاههتایه پووچهڵ بکهنهوه کهس نییه بڵێت ئێوه له ئهلقاعێده زهربهتی ترن؟!! ئهم نابەرپرسایەتییەی ئهمهریکا دهبێته هۆی ئهوهی له ئهگهری وهها رووداوێک دا ههموو خهڵکانی جیهان بکهونه مهترسی یهوه. تهنانهت سێناتۆره ئهمهریکییهکانیش بوش یان ئاگادار کردۆتهوه پشتیوانی له مۆشهڕهفی دیکتاتۆر ئهبێته هۆکاری سهرههڵدانی ئهو ههڵهیه که له پشتیوانی له شای ئێران بهدی هات و جمهوری ئیسلامی لێی خوڵقێندرا و ئهم جاره له پاکستانی خاوهن چهکی ناوهکی. تهقینهوهی بۆمبێکی بههێز و کوژرانی 90 کهس لهوانه 5 پهرلهمانتار له ئهفغانستان دۆخی پاکستان مهترسی دارتر دهکاتهوه.